آبین بازار آنلاین تصفیه آب صنعتی و خانگی
کلر (Cl) یک عنصر شیمیایی نافلز است که در گروه هالوژن ها در جدول تناوبی قرار دارد. این عنصر در حالت گازی، رنگی سبز مایل به زرد دارد و بویی تند و تحریک کننده ایجاد می کند. کلر به طور طبیعی در ترکیباتی مانند نمک های طعام (NaCl) یافت می شود و به دلیل خاصیت ضدعفونی کننده خود، در فرآیندهای مختلف مانند تصفیه آب صنعتی، نیمه صنعتی، خانگی، تولید شوینده ها و حتی در صنعت داروسازی کاربرد دارد. این عنصر به آسانی با دیگر مواد واکنش نشان می دهد و ترکیبات مختلفی مانند کلریدها را تشکیل می دهد که برخی از آن ها در صنایع گوناگون استفاده می شوند.
کلر یکی از عناصر شیمیایی نافلز است که در بسیاری از واکنش های شیمیایی و صنعتی کاربرد دارد. این عنصر با ویژگی های خاصی نظیر رنگ زرد-سبز و بوی تند خود شناخته می شود. در ادامه، جدول خواص و مشخصات کلر ارائه شده است:
ویژگی | مقدار |
عدد اتمی | 17 |
رنگ | سبز مایل به زرد |
بو | شبیه به بوی سفیدکننده |
نقطه ذوب | 101- درجه سانتی گراد |
نقطه جوش | 34.6- درجه سانتی گراد |
جرم مولی | 35.453 g/mol |
چگالی مایع در نقطه جوش | 1.5625 g/cm3 |
حلالیت در آب | 0.7 g/100 mL |
ایزوتوپ ها | 35Cl، 37Cl |
فرمول شیمیایی | Cl2 |
ساختار مولکولی | دو اتم کلر با پیوند کووالانسی |
خواص شیمیایی | واکنش شدید با هیدروژن در حضور نور برای تشکیل اسید هیدروکلریک |
وضعیت در دمای اتاق | گاز (گازی در دمای اتاق) |
خواص شیمیایی | واکنش شدید با هیدروژن در حضور نور برای تشکیل اسید هیدروکلریک |
خواص فیزیکی | رسانایی ضعیف در گرما و برق، گاز در دمای اتاق |
تولید کلر عمدتا از طریق فرایند الکترولیز محلول کلرید سدیم (آبنمک) انجام می شود. در این فرایند، محلول آب نمک درون یک سلول الکترولیتی قرار می گیرد و با عبور جریان برق، یون های کلرید (Cl−) در آند اکسید شده و منجر به تولید گاز کلر (Cl2) می شود. همزمان، در کاتد، یون های آب کاهش یافته و گاز هیدروژن (H2) و یون های هیدروکسید (OH−) تولید می شود. یون های سدیم موجود نیز با یون های هیدروکسید ترکیب شده و سود سوزآور (NaOH) یا همان کاستیک سودا را می سازند.
سه روش اصلی سلول جیوه ای، سلول دیافراگمی و سلول غشایی برای الکترولیز وجود دارد. در روش جیوه ای، جیوه به عنوان کاتد و جداساز عمل می کند. در این روش، یون های سدیم با جیوه واکنش داده و ملغمه سدیم تولید شده که سپس در واکنش با آب به سود سوزآور و گاز هیدروژن تبدیل می شود. با وجود بازده بالا، این روش به دلیل مخاطرات زیست محیطی جیوه کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.
در سلول دیافراگمی، یک جداساز متخلخل مانند آزبست یا پلیمر اصلاح شده، محلول آند و کاتد را جدا می کند. این روش انرژی کمتری نسبت به روش جیوه ای مصرف می کند، اما خلوص محصول کمتر است. همچنین در جدیدترین روش یعنی سلول غشایی، از غشای تبادل یونی استفاده میشود که یون های سدیم را عبور می دهد اما اجازه اختلاط کلر و هیدروکسید را نمی دهد. این روش، علاوه بر بهره وری بالا، محصولاتی با خلوص بیشتر تولید کرده و از نظر زیست محیطی نیز ایمن تر است.
کلر به سه شکل اصلی مایع، جامد و گاز در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. کلر مایع که به هیپوکلریت سدیم (NaOCl) معروف است، یکی از رایج ترین انواع کلر است که به عنوان ضدعفونی کننده در تصفیه آب و سایر مصارف استفاده می شود. این ترکیب ناپایدار است و در برابر نور و گرما تبخیر شده و علاوه بر آن، خاصیت اکسیدکنندگی قوی آن موجب خوردگی و آسیب به پوست و سطوح می شود.
از طرف دیگر، پودر کلر جامد به شکل هیپوکلریت به دلیل پایداری بیشتر و قدرت ضدعفونی کنندگی بالا، به صورت پودری یا گرانول در بازار عرضه می شود و در تماس با مواد اسیدی می تواند منجر به انفجار شود. گاز کلر نیز به عنوان سومین نوع، گازی سبز مایل به زرد با بوی تند است که خاصیت ضدعفونی و سفیدکنندگی بسیار بالایی دارد، اما به دلیل خطرات ایمنی باید با احتیاط و در مخازن استاندارد نگهداری شود.
کلر به دلیل خواص ضدعفونی کننده و سفیدکنندگی بالایی که دارد، در مصارف مختلف استفاده می شود. کلر مایع به طور گسترده در تصفیه آب، پالایش محصولات نفتی، فرآوری مواد غذایی و صنعت نساجی برای سفید کردن پنبه مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین در تصفیه فاضلاب و استخرها نقش کلیدی ایفا می کند. کلر جامد یا پودر کلر، عمدتا در تصفیه آب استخرها و تصفیه خانه های آب آشامیدنی به کار می رود و به دلیل توان بالای آن در ضدعفونی، در کنترل بو و تصفیه مخازن و چاه های سپتیک نیز استفاده می شود. کلر گازی نیز به دلیل خاصیت سفیدکنندگی و ضدعفونی کنندگی قوی در تصفیه آب و فاضلاب، تولید دارو، صنعت گاز و نساجی کاربرد دارد ولی به دلیل خطر انفجار باید در مخازن کاملا ایمن نگهداری شود.
کلر یکی از مهم ترین مواد شیمیایی است که برای حفظ بهداشت و تمیزی آب استخرها به کار می رود. این ماده باکتری ها، ویروس ها و میکروارگانیسم های مضر موجود در آب را از بین می برد و از رشد جلبک ها جلوگیری می کند. در فرآیند شیمیایی کلر، ترکیباتی مانند اسید هیپوکلروز و یون هیپوکلریت تولید می شوند که با نفوذ به دیواره سلول های میکروارگانیسم ها، آن ها را تخریب می کنند. استفاده صحیح و متعادل از کلر در استخر، باعث حفظ کیفیت آب و جلوگیری از تحریکات پوستی و چشمی می شود.
هیپوکلریت کلسیم به صورت پودر یا قرص که خاصیت ضدعفونی کنندگی بالایی دارد و برای تصفیه آب استخرها استفاده می شود. این ماده به دلیل افزایش خاصیت قلیایی آب، نیاز به کنترل و تنظیم pH بعد از تصفیه دارد. کلر مایع یا هیپوکلریت سدیم نیز باکتری ها، ویروس ها و سایر میکروارگانیسم های مضر را از بین می برد و آب استخر را سالم و تمیز نگه می دارد. همچنین گاز کلر (اسید هیپوکلرو) به عنوان نوعی کلر آزاد که در فرآیند ضدعفونی آب استخرها و تصفیهخانه ها به کار می رود، اما این نوع کلر خاصیت اسیدی دارد و باید پس از استفاده، ترکیبات جانبی آن حذف شوند.
کلر زنی فرآیندی است که در آن، کلر جهت حذف عوامل بیماری زا به آب اضافه می شود. کاربردهای اولیه این ماده ضدعفونی کننده عبارتند از:
توجه داشته باشید که در حالی که این ماده در ضد عفونی کردن آب مؤثر است، استفاده از آن باید به دقت کنترل شود تا از اثرات نامطلوب مانند تشکیل محصولات جانبی ضد عفونی (DBPs) جلوگیری شود. برخی از تاسیسات تصفیه آب نیز بسته به الزامات و مقررات خاص کیفیت آب، ممکن است روش های ضدعفونی جایگزین مانند کلرامین یا اشعه ماوراء بنفش (UV) را انتخاب کنند.
کلرزنی یکی از روش های رایج و مؤثر برای گندزدایی آب و فاضلاب است که با هدف از بین بردن عوامل بیماری زا مانند باکتری ها، ویروس ها و انگل ها انجام می شود. در این فرآیند، ترکیبات کلردار مانند گاز کلر، سدیم هیپوکلریت و کلسیم هیپوکلریت به آب یا پساب تزریق می شوند. این ترکیبات در تماس با آب، کلر آزاد تولید می کنند که نقش اصلی در ضدعفونی دارد.
کلر آزاد با میکروارگانیسم ها واکنش داده و باعث تخریب ساختار سلولی آنها می شود. اما واکنش های کلر در آب به شدت تحت تأثیر pH هستند. زمانی که pH آب در حدود 7 باشد، اسید هیپوکلرو (HOCl) که مؤثرترین فرم گندزداست، در بیشترین مقدار خود قرار دارد. در صورتی که pH بیشتر از 8.5 باشد، کلر به شکل یون هیپوکلریت (OCl−) در می آید که قدرت گندزدایی کمتری دارد. بنابراین استفاده از pH متر برای اثربخشی بیشتر کلرزنی بسیار مهم است.
اگرچه کلرزنی روشی مؤثر است، اما استفاده نادرست از آن می تواند منجر به تشکیل ترکیبات جانبی مضر مانند تری هالومتان ها شود که برای سلامتی خطرناک اند. همچنین گاز کلر بسیار سمی بوده و تماس مستقیم با آن یا استنشاق بخاراتش میتواند خطرناک باشد. بنابراین، برای افزایش ایمنی و دقت تزریق، امروزه از پکیج کلرزنی اتوماتیک استفاده می شود. این پکیج شامل دستگاه کلرزن، مخزن محلول، پمپ تزریق، شیرآلات و سیستم کنترل است و می تواند کلر را به صورت گاز یا محلول مایع به درون جریان آب وارد کند. استفاده از پکیج های کلرزنی به دلیل دقت بالا، ایمنی بیشتر و قیمت مناسب، به یکی از روش های رایج و محبوب در صنعت تصفیه آب و فاضلاب تبدیل شده است. این سیستم ها با تنظیم دقیق میزان تزریق کلر بر اساس نوع و میزان آلودگی، هم عملکرد مؤثری دارند و هم خطرات انسانی را کاهش می دهند.
هنگام خرید کلر برای سیستم تصفیه آب، مهم است که چندین فاکتور مهم را برای اطمینان از ضد عفونی مؤثر و ایمن در نظر بگیرید که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم:
مهمترین نکاتی که باید از نظر کیفیت هنگام خرید و استفاده از کلر برای مصارف ضد عفونی تصفیه آب به آن ها توجه کنید، به شرح زیر است:
با توجه به این موضوع که کلر یک ماده شیمیایی خطرناک با خواص خورنده است، هنگام استفاده از آن باید احتیاط کنید. حتما به نکات ایمنی که در ادامه مشاهده می کنید، توجه داشته باشید:
با در نظر گرفتن دقیق این عوامل، می توانید هنگام خرید کلر برای سیستم تصفیه آب خود تصمیمات آگاهانه بگیرید و از اثربخشی ضد عفونی و ایمنی پرسنل و محیط زیست اطمینان حاصل کنید.
تمام نکات لازم برای خرید کلر مورد استفاده در سیستم تصفیه آب شما پیش از این گفته شد. با این وجود ما به شما توصیه می کنیم که قبل از خرید این ماده شیمیایی با افراد متخصص در این زمینه نیز مشورت کنید. وب سایت آبین برای شما امکان مشاوره رایگان با متخصصان در زمینه خرید محصولات مورد نیاز سیستم تصفیه آب را فراهم می کند. شما می توانید از طریق تماس با کارشناسان این مجموعه، از خدمات مشاوره رایگان بهره ببرید همچنین از آخرین تغییرات قیمت کلر و سایر تجهیزات مورد استفاده در این سیستم اطلاع پیدا کنید. جهت خرید تجهیزات مورد استفاده در صنعت تصفیه آب نیز می توانید به وب سایت آبین مراجعه کنید.
سطح استاندارد کلر نه تنها برای انسان مضر نیست، بلکه به ازبین بردن باکتری و سایر عوامل بیماری زا کمک می کند. در صورتی که میزان این ماده از حد استاندارد بالاتر باشد، به دلیل ایجاد محصولات جانبی، ممکن است باعث عوارضی در بدن افراد شود.
پودر کلر و قرص کلر هر دو اشکال مختلفی از کلر هستند که به عنوان مواد ضدعفونی کننده و ضد میکروبی در آب و فرآیندهای تصفیه آب استفاده می شوند. اما تفاوت هایی در شکل فیزیکی، کاربردها، و نحوه استفاده آنها وجود دارد. برای مثال پودر کلر به مدت زمان بیشتری برای حل شدن در آب نیاز دارد و معمولا برای تصفیه آب صنعت بیشتر از پودر کلر استفاده می شود. همچنین غلظت و درصد کلر به صورت پودری بالاتر بوده و کنترل روی میزان کلر در این حالت کمتر است. بنابراین با توجه به کاربرد این محصول، باید از فرم مناسب آن استفاده کرد.
به طور کلی ماندگاری کلر به عوامل مختلفی از جمله شرایط نگهداری و نوع این ماده بستگی دارد. اثربخشی کلر نیز به عنوان یک ضدعفونی کننده به تدریج در طول زمان کاهش می یابد، به ویژه هنگامی که در معرض عواملی مانند رطوبت، نور خورشید و دمای بالا قرار می گیرد. بنابراین لازم است تا همیشه دستورالعمل های ذخیره سازی توصیه شده را رعایت کنید و تاریخ انقضا کلر را برای اطمینان از عملکرد مطلوب بررسی کنید.
در حالی که هم کلر و هم پرکلرین گونه های کلر را برای گندزدایی به آب کمک می کنند، اشکال و کاربرد آن ها می تواند متفاوت باشد، بنابراین انتخاب این مواد به عنوان ضدعفونی کننده در سیستم تصفیه آب تا حد زیادی بسته به نوع سیستم و کاربرد آن دارد.
دوز کلر مناسب برای ضدعفونی آب استخر به عواملی مانند اندازه استخر، حجم آب، دما، میزان استفاده از استخر و سطح آلودگی بستگی دارد. به طور کلی مقدار کلر آزاد توصیه شده برای آب استخرهای معمولی بین 1 تا 3 میلی گرم در لیتر (mg/L) یا 1 تا 3 قسمت در میلیون (ppm) است که برای ضدعفونی موثر است و مانع از رشد باکتری ها، جلبک ها و دیگر میکروارگانیسم ها می شود؛ در عین حال برای پوست و چشم ها نیز ایمن تر است.
گاز کلر در حالت خالص به رنگ زرد-سبز مایل است. این رنگ تند و خاص به دلیل ویژگی های شیمیایی این عنصر است و در شرایط معمولی به راحتی قابل مشاهده است.
