آنتی اسکالانت فلوکن 260 (Flocon)

آنتی اسکالانت

آنتی اسکالانت یکی از اجزای مهم در فرآیند تصفیه آب است که در جلوگیری از تشکیل رسوب‌های کلسیم و مواد معدنی دیگر در دستگاه‌های تصفیه آب نقش بسیار حیاتی دارد. این ترکیب به عنوان یک عامل ضد تشکیل رسوب، با جلوگیری از تجمع ذرات و تشکیل رسوبات آهکی در دستگاه، به دوام ممبران و سیستم تصفیه آب کمک می‌کند. در ادامه فرآیند تصفیه، این آلاینده‌ها با جریان پساب دستگاه تصفیه آب صنعتی دفع خواهند شد. پس می‌توان گفت که خرید آنتی اسکالانت و استفاده درست از آن در دستگاه تصفیه آب، مانع از گرفتگی غشا و افت عملکرد سیستم می‌شود. استفاده از آنتی اسکالانت منجر به بهینه‌سازی هزینه‌های نگهداری و تعمیرات دستگاه‌های تصفیه آب می‌شود.

محصولات آنتی اسکالانت

مشاهده همه

راهنمای سریع آشنایی با آنتی اسکالانت ها

یکی از محصولاتی که باعث افزایش دوام فیلتر ممبران و بهره‌وری دستگاه تصفیه آب می‌شود، آنتی اسکالانت (Antiscalant) نام دارد. ضد رسوب یا آنتی اسکالانت به عنوان یکی از محصولات پرکاربرد در صنعت تصفیه آب شناخته می‌شود که در برندهای مختلفی به بازار عرضه شده است. با کیفیت‌ترین و مهمترین برندهای خرید آنتی اسکالانت عبارتند از فلوکن، آویستا، جنسیس، بلگارد، اکسپتا، روپور، بلکلین، دکوئست، اوربلو و غیره که باید با توجه به نوع سیستم و کاربرد از آن‌ها استفاده شود.

فهرست:
آنتی اسکالانت چیست؟

آنتی اسکالانت چیست؟

آنتی اسکالانت (Antiscalant) یک نوع ماده شیمیایی است که از دو کلمه "آنتی" به معنای ضد و "اسکالانت" به معنای رسوب تشکیل شده است. این ماده به آب خوراکی که وارد ممبران می‌شود، تزریق شده و از پوسته شدن غشا جلوگیری می‌کند. پوسته پوسته شدن ممبران RO زمانی اتفاق می‌افتد که ذرات آلاینده روی آن تجمع کرده و باعث مسدود شدن منافذ غشا می‌شوند. به این ترتیب با خرید آنتی اسکالانت مناسب با شرایط آب و افزودن آن در دوز مناسب به سیستم، طول عمر ممبران افزایش پیدا می‌کند.


برخی از رسوبات غشایی رایج و اسکالن‌ها شامل کربنات کلسیم، سولفات کلسیم، سولفات باریم، سولفات استرانسیوم، فلوراید کلسیم، آهن، مواد کلوئیدی، سیلیس و سایر آلاینده‌های آلی هستند. به همین جهت بهتر است که از آنتی اسکالانت مناسب با شرایط خود استفاده کنید تا کارایی و راندمان سیستم شما بهبود چشمگیری داشته باشد. به این ترتیب هزینه‌های ناشی از نگهداری از دستگاه تصفیه آب صنعتی کاهش می‌یابد. در ادامه با ما همراه باشید تا علاوه بر بررسی انواع این محصولات، از قیمت آنتی اسکالانت و نحوه خرید نمونه‌های باکیفیت آن در ایران نیز اطلاع پیدا کنید.

آنتی اسکالانت در تصفیه آب

آنتی اسکالانت در تصفیه آب

یکی از مواد شیمیایی ضروری که نقش بسیار مهمی ‌در نگهداری و افزایش طول عمر فیلتر ممبران در دستگاه تصفیه آب صنعتی دارد، آنتی اسکالانت است. رسوب گیری (Scaling) یکی از مشکلاتی است که اغلب آب شیرین کن‌های صنعتی با آن مواجه هستند. منابع آبی طبیعی غالبا حاوی مقدار زیادی یون کلسیم، سولفات و بی کربنات هستند. زمانی که غلظت این گونه ترکیبات در جریان آب خوراک دستگاه تصفیه آب به بیش از میزان انحلال پذیری برسد، رسوب تشکیل می‌شود. این مشکل به خصوص در سیستم‌های تصفیه آب غشایی از جمله اسمز معکوس بیشتر اتفاق می‌افتد زیرا درصد ریکاوری اینگونه سیستم‌ها بالا است.


با فراتر رفتن حلالیت این یون‌ها از مقدار اشباع، رسوبات به شکل بلور بر سطح غشای ممبران ظاهر می‌شوند. به این پدیده، گرفتگی یا اصطلاحا فولینگ ممبران گفته می‌شود. در صورتی که مشکل فولینگ در ابتدای شکل‌گیری رسوبات برطرف نشود، پس از مدت زمانی کوتاه شاهد افت شدید ظرفیت تولیدی دستگاه تصفیه آب خواهیم بود. برای جلوگیری از فولینگ ممبران از تزریق آنتی اسکالانت به عنوان ماده ضد رسوب با دوز مشخص حین راه‌اندازی سیستم استفاده می‌شود. استفاده از این ماده شیمیایی در جلوگیری از گرفتگی فیلتر ممبران بسیار موثر است اما نباید در مصرف آن زیاده‌روی کرد.

ضرورت استفاده از آنتی اسکالانت

ضرورت استفاده از آنتی اسکالانت

آنتی اسکالانت بازده بالایی در جلوگیری از رسوب‌گیری غشای ممبران در دستگاه تصفیه آب صرف نظر از منابع مختلف تامین آب خوراک مختلف (نظیر آب لب شور یا چاه، آب دریا، آب حاوی سیلیکا یا سولفات بالا) دارد. این منابع آبی حاوی املاح و نمک‌های معدنی زیادی هستند که موجب تشکیل رسوبات زیر در سطح غشای ممبران می‌شوند:

  • کلسیم کربنات (CaCo3)
  • کلسیم سولفات (CaSo4)
  • باریم سولفات (BaSo4)
  • استرانسیوم سولفات (SrSo4)

آنتی اسکالانت با ترکیبات موثر ضد رسوب خود، کاربرد گسترده‌ای در صنعت تصفیه آب و فاضلاب و به خصوص دستگاه تصفیه آب صنعتی پیدا کرده است. عمده کاربرد این ماده شیمیایی در این گونه دستگاه‌ها، جلوگیری از رسوب گذاری در فیلتر ممبران است. عدم استفاده از آنتی اسکالانت در سیستم اسمز معکوس در زمان مناسب و ابتدایی شکل گیری رسوبات، باعث بروز مشکلات زیر خواهد شد:

  • کاهش شار و دبی عبوری
  • کاهش بازده سیستم
  • افزایش هزینه‌های عملیاتی سیستم

فرصت رسیدگی به مشکل فولینگ به نوع ترکیبات و همچنین میزان اشباع آن‌ها بستگی دارد. دبی تولیدی در دستگاهی که مقادیر زیادی کربنات کلسیم در آب خوراک خود دارد، پس از 2 روز افت شدیدی پیدا می‌کند. این مدت زمان برای سیستم‌هایی با مشکل کلسیم سولفات، حدود 8 روز است. با توجه به این آمار می‌توان دریافت که کلسیم کربنات مشکلات بسیار جدی برای سیستم ایجاد خواهد کرد. نکته قابل توجه آن است که هرچند آنتی اسکالانت‌های مختلف از نظر ترکیبات سازنده با هم متفاوت هستند اما همه آن‌ها توان بالایی در جلوگیری از تشکیل رسوبات کلسیم کربنات بر سطح ممبران دارند.
به جرات می‌توان گفت که استفاده پیوسته از دوز مناسب آنتی اسکالانت در سیستم تصفیه آب، یکی از بهترین اقدامات در راستای جلوگیری از فولینگ ممبران است. به این ترتیب طول عمر ممبران و دستگاه افزایش یافته و هزینه‌های نگهداری از آن نیز کاهش می‌یابد.

نقش آنتی اسکالانت در عملکرد بی نقص فیلتر ممبران چیست؟

نقش آنتی اسکالانت در عملکرد بی نقص فیلتر ممبران چیست؟

فیلتر ممبران یکی از اصلی‌ترین موارد مورد نیاز در سیستم‌های اسمز معکوس است که بر اساس اختلاف غلظت و فشار کار می‌کند. مبنای عمل ممبران را باید درست مخالف پدیده اسمز طبیعی در طبیعت دانست که در آن مولکول‌ها از سمت جریان غلیظ به سمت جریان رقیق حرکت می‌کنند. برای معکوس کردن این چرخه باید فشار اعمال شود. فشار لازم برای فرآیند اسمز معکوس توسط پمپ دستگاه تامین خواهد شد. پس از اعمال فشار، آب خالص از منافذ سطح ممبران عبور کرده و جریان پساب حاوی آلاینده‌ها نیز از مجرای فاضلاب خارج می‌شود. جریان آب عبوری از غشای ممبران نیز وارد مجرای آب تصفیه شده خواهد شد.


فیلتر ممبران لایه‌های غشایی از جنس پلی آمید با منافذی به دقت 0.0001 میکرون (یک ده هزارم میکرون) دارد که با چشم غیر مسلح دیده نمی‌شوند. این غشا قابلیت حذف حداقل 98 درصد از املاح موجود در آب را دارد. البته باید توجه داشته باشید که اگر ابعاد آلاینده‌ای کوچکتر از مولکول آب باشد، از منافذ غشای ممبران عبور کرده و وارد جریان آب تصفیه شده می‌شود. تعداد محدودی ویروس‌های با ابعاد نانومتری و تعدادی از آلاینده‌های شیمیایی با حجم مولکولی پایین، چنین ویژگی دارند. به همین خاطر است که از فیلترهای دیگری نیز پس از ممبران استفاده می‌شود. یکی از مهمترین مشکلات فیلتر ممبران، گرفتگی یا فولینگ با ذرات رسوب پذیر است. آنتی اسکالانت در حل این مشکل بسیار موثر است. در ادامه به این مورد رایج بیشتر می‌پردازیم.

عوامل ایجاد فولینگ ممبران و نقش آنتی اسکالانت

عوامل ایجاد فولینگ ممبران و نقش آنتی اسکالانت

یکی از مهمترین دلایل فولینگ یا گرفتگی ممبران تصفیه آب صنعتی، طراحی نادرست و استفاده از سیستم پیش تصفیه نامناسب با آب خوراک سیستم است. در صورتی که فرایند پیش تصفیه به درستی انجام شود، مقدار املاح موجود در آب ورودی به ممبران اسمز معکوس نیز بسیار کمتر خواهد بود. علاوه بر این، موارد دیگری نیز هستند که نباید تاثیر آن‌ها را نادیده گرفت:

  • افزایش غلظت املاح معدنی در آب ورودی به سیستم RO
  • تشکیل رسوب و افزایش سطح رسوب گذاری
  • افزایش دمای آب
  • افزایش میزان pH آب (قلیایی شدن)
  • انتخاب غشای نامناسب نسبت به آب ورودی

به طور کلی سه روش عمده به منظور کنترل رسوبات بر سطح غشای ممبران وجود دارد که به شرح زیر است:

  • تزریق اسید: افزودن اسید به آب تغذیه ممبران تصفیه آب موجب از بین رفتن یون‌های کربنات می‌شود. اسید یکی از واکنش دهنده‌های لازم برای رسوب کربنات کلسیم را از بین می‌برد. با اینکه این شیوه تاثیر زیادی در جلوگیری از رسوب کربنات کلسیم دارد اما در مورد سایر رسوبات کارایی چندانی ندارد. این روش همچنین معایبی مانند خورندگی ناشی از اسید، هزینه مخازن و تجهیزات مانیتورینگ و از همه مهم‌تر کاهش pH آب تصفیه شده خروجی را در پی دارد.
  • کاهش سختی آب از طریق فرآیند تبادل یونی: در این روش از رزین تبادل یونی برای جایگزین کردن یون‌های کلسیم و منیزیم آب با یون سدیم موجود در بستر رزین استفاده می‌شود. به این ترتیب آب ورودی به دستگاه تصفیه آب صنعتی اصطلاحا نرم خواهد شد. پس از مدتی لازم است رزین‌های سختی گیری با محلول نمک یا اسیدی شسته شود. با این که روش تبادل یونی نیاز مداوم به تزریق اسید و آنتی اسکالانت را کاهش می‌دهد اما هزینه آن به مراتب بالاتر است.
  • تزریق آنتی اسکالانت: آنتی اسکالانت ها مواد فعال سطحی هستند که توانایی بالایی در نگهداری محلول فوق اشباع در برابر نمک‌های محلول در آب را دارند. این ماده شیمیایی یکی از موثرترین روش‌ها برای ممانعت از فولینگ ممبران محسوب می‌شود.
نحوه عملکرد آنتی اسکالانت برای جلوگیری از تشکیل رسوب

نحوه عملکرد آنتی اسکالانت برای جلوگیری از تشکیل رسوب

آنتی اسکالانت (Antiscalant) یا بازدارنده رسوب خواص ویژه‌ای دارد که به واسطه آن از تشکیل بسیاری از رسوبات معدنی جلوگیری می‌شود. این ماده همچنین سرعت ته نشین شدن رسوبات در سیستم را کاهش می‌دهد. بازدارنده رسوب جذب سطح غشای ممبران شده و مانع از رشد کریستال‌های نمک و رسیدن غلظت محلول نمک به مرحله رسوب گذاری می‌شود. این ماده شیمیایی از سه مکانیزم اساسی برای جلوگیری از رسوب گذاری غشای ممبران تصفیه آب صنعتی استفاده می‌کند:

  • پخش کنندگی یا دیسپرسانتی: مواد آنتی اسکالانت غالبا از ویژگی معلق سازی یا دیسپرسانتی برخوردارند که با احاطه کردن ذرات معلق نمک، آهن و مواد آلی، باعث دفع آن‌ها توسط آنیون‌های محلول می‌شوند. بسیاری از محصولات آنتی اسکالانت‌، ساختار آنیونی قوی دارند که از طریق القای بار منفی خود به ذرات رسوب، آن‌ها را به صورت معلق درآورده و از تجمع آن‌ها جلوگیری می‌کنند.
  • تغییر در ساختار رسوبات: ضد رسوب ممبران با دگرگونی در ساختار بلوری رسوبات، آن‌ها را به شکلی نرم و غیر چسبنده درمی‌آورد. آنتی اسکالانت با بار سطحی منفی، قادر است یون‌های مثبت بلوری شکل را جذب کرده و مانع از تشکیل رسوب در سطح غشای ممبران شود.
  • افزایش آستانه بازدارندگی: ضد رسوب ممبران در پیشگیری از رسوب نمک‌های فوق اشباع، قدرت بسیار بالایی دارد.

لازم به ذکر است که مهمترین چالش استفاده از سیستم‌های رزینی در مقایسه با اسید یا آنتی اسکالانت، هزینه بالایی است که باید برای تجهیزات آن پرداخت شود. با توجه با کارایی بالا و نزدیک به 100% سیستم‌های رزینی، آب ورودی به سیستم RO هیچ سختی نخواهد داشت. با این حال همیشه بهترین راه حل، جلوگیری از وقوع پدیده مخرب در سیستم تصفیه آب است. تنها گزینه ای که باعث پیشگیری از تشکیل رسوب بر فیلتر ممبران می‌شود، استفاده از آنتی اسکالانت در زمان راه اندازی دستگاه‌های آب شیرین‌کن صنعتی است.

مزایای فوق العاده آنتی اسکالانت

مزایای فوق العاده آنتی اسکالانت

از جمله مهمترین مزایای آنتی اسکالانت (ضد رسوب) باید به موارد زیر اشاره کرد:

  • جلوگیری از تشکیل رسوب بر سطح غشای ممبران تصفیه آب
  • حفاظت از غشای ممبران
  • افزایش طول عمر فیلتر ممبران تصفیه آب صنعتی
  • بهبود راندمان دستگاه تصفیه آب
  • کاهش هزینه‌های ناشی از مصرف انرژی
  • سازگاری با سایر افزودنی‌ها
  • سازگاری بالای محیطی
  • بازیافت بهینه
  • اثربخشی بالا و کاهش میزان فساد زیستی
  • سهولت استفاده به دلیل فرم مایع آنتی اسکالانت
  • دوز تزریق پایین و مقرون به صرفه
  • پایداری در عملکرد سیستم
مهمترین کاربردهای آنتی اسکالانت

مهمترین کاربردهای آنتی اسکالانت

دامنه کاربرد استفاده از آنتی اسکالانت در تصفیه آب و فاضلاب بسیار وسیع است. استفاده از این ماده شیمیایی بازدارنده رسوب در دوز مناسب، باعث رفع فولینگ فیلتر ممبران و در نتیجه بهبود عملکرد کلی دستگاه می‌شود. البته کاربرد آن به این مورد محدود نمی‌شود و باید به موارد زیر در این حوزه اشاره کرد:

  • بازدارندگی بالا در سیستم اسمز معکوس (RO)، اولترافیلتراسیون (UF) و نانوفیلتراسیون (NF)
  • قابل استفاده در دستگاه آب شیرین کن صنعتی، نیمه صنعتی و دریایی
  • سیستم‌های خنک کننده آب از جمله برج‌های خنک کننده
  • رسوب زدایی در سیستم‌های برودتی
  • قابل استفاده در دیگ بخار و سیستم‌های حرارتی
  • جلوگیری از تشکیل رسوب در صنایع نفت و گاز
  • صنایع شیمیایی و پتروشیمی
انواع آنتی اسکالانت

انواع آنتی اسکالانت

محصولات آنتی اسکالانت با عملکرد فوق‌العاده و مزایای چشمگیر خود از نظر پارامترهای مختلف به دو نوع مختلف تقسیم می‌شوند. این پارامترها عبارتند از:

  • اسیدی یا قلیایی بودن
  • مواد تشکیل دهنده
  • فرمول شیمیایی

در ادامه به معرفی انواع آنتی اسکالانت و بررسی دقیق مشخصات و ویژگی‌های هر کدام می‌پردازیم.

آنتی اسکالانت پایه فسفاته (فسفونات)

آنتی اسکالانت پایه فسفاته (فسفونات)

آنتی اسکالانت پایه فسفونات دارای گروه عاملی اسید کربوکسیلیک و فسفات است. این محصول بهترین کارایی را در پیشگیری از تشکیل رسوب کربنات و سولفات از خود نشان می‌دهد اما خاصیت پخش کنندگی آن محدودتر است. آنتی اسکالانت پایه فسفاته از مولکول‌های پلی آکریل با وزن مولکولی پایین (در محدوده 100 تا 5000) یا وزن مولکولی بالا (در بازه 6000 تا 25000) ساخته شده است و همچنین چند گروه عاملی اسید کربوکسیلیک (COOH-) دارد.


غالبا ضد رسوب‌های ترکیبی در مقایسه با انواع تک مولکولی عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهند. اگر آنتی اسکالانت تک مولکولی بیشتر از حد مجاز تعیین شده به سیستم تزریق شود، به صورت کاتیون چند ظرفیتی درآمده و از محلول خارج خواهد شد. از این رو بعضی از آنتی اسکالانت‌های پرکاربرد، ترکیبی از پلی آکریل با وزن مولکولی سبک و سنگین هستند تا توان بازدارندگی محصول نهایی افزایش یابد.

 آنتی اسکالانت پایه پلیمری

 آنتی اسکالانت پایه پلیمری

این محصول وزن مولکولی بالایی داشته و توانایی جلوگیری از تشکیل رسوباتی مانند کربنات و فسفات را به میزان زیادی دارد. آنتی اسکالانت پایه پلیمری، غیر سمی ‌است و در صورت تماس با بدن، مشکلات پوستی و تنفسی خاصی ایجاد نمی‌کند. همچنین در پیشگیری از تشکیل جلبک و آلاینده‌های زیستی عملکرد بسیار مطلوبی از خود نشان می‌دهد. این محصول غلظت بسیار بالا و میزان خورندگی بسیار پایینی دارد که استفاده از آن را برای موارد زیر مناسب می‌کند:

  • آب دریا
  • چاه‌های با آب شور
  • آب با سختی کمتر از 1000 میلی گرم بر لیتر
واحد تزریق آنتی اسکالانت در دستگاه تصفیه آب صنعتی

واحد تزریق آنتی اسکالانت در دستگاه تصفیه آب صنعتی

آنتی اسکالانت‌ها عمدتاً بر اساس قدرت بازدارندگی توسط شاخصی به نام اندیس لانژلیر یا لانژلیه (LSI) نامگذاری می‌شوند. این شاخص در حقیقت بیانگر میزان تمایل به ایجاد رسوب و خوردگی در سیستم است و به پارامترهایی نظیر دما، PH و سختی آب بستگی دارد. بر این اساس LSI صفر، حالت تعادل و عدم تمایل به ایجاد رسوب و خوردگی در سیستم را نشان می‌دهد. باید توجه داشت که شاخص لانژلیر تنها در دمای پایین‌تر از 80 درجه و در جریان‌های آرام آب کاربرد دارد، بنابراین استفاده از آنتی اسکالانت برای سیستم‌هایی مانند بویلرها یا دیگ‌های بخار مناسب نیست.


شاخص لانژلیه مناسب برای آنتی اسکالانت معمولاً در محدوده 1 تا 2 است و اگر شاخص لانژلیر ضد رسوب مورد نظر بالاتر از 2 باشد، جهت کاهش اندیس لانژیلر معمولاً از این محصول به همراه اسید استفاده می‌شود. اسیدهایی که عمدتاً بدین منظور استفاده می‌شوند، شامل اسید کلریدریک و اسید سولفوریک هستند. از آنجایی که تزریق اسید سولفوریک به میزان بالا می‌تواند سبب فولینگ فیلتر ممبران شود، بنابراین از آن به صورت محدودتری استفاده می‌کنند.


برای تزریق مداوم ضد رسوب از واحد تزریق آنتی اسکالانت در دستگاه RO استفاده می‌شود. بدین منظور توجه به این نکته اهمیت دارد، که در صورت خاموش کردن دستگاه، واحد تزریق نیز بلافاصله متوقف گردد. مناسب‌ترین مکان برای نصب واحد تزریق این ماده، بعد از فیلترهای شنی و کربنی و نیز پیش از فیلترهای کارتریج یا میکرونی است. در این صورت موجب جلوگیری از تشکیل رسوب بر سطح فیلتر ممبران شده و در صورتی که رسوب یا لخته‌ای ایجاد شود، در فیلترهای کارتریج حذف شده و به فیلترهای ممبران نمی‌رسد. سیستم تزریق آنتی اسکالانت دارای یک میکسر، دوزینگ پمپ و مخزنی برای نگهداری محلول است.

دوزینگ پمپ تزریق آنتی اسکالانت

دوزینگ پمپ تزریق آنتی اسکالانت

دوزینگ پمپ یا به بیان دیگر مترینگ پمپ، به پمپ‌هایی گفته می‌شود که دوز مشخصی از یک مایع (سیال) را در سیستم پمپاژ یا تزریق می‌کنند، از این حیث به آنها پمپ تزریق (Injection pump) نیز گفته می‌شود. در این پمپ‌ها پارامترهایی مانند دبی و فشار از اهمیت بالایی برخوردار هستند. در نتیجه این دستگاه‌ها معمولاً به گونه طراحی می‌شوند که دبی عبوری از پمپ قابل تنظیم باشد.


ویژگی مهمی ‌که دوزینگ پمپ را از پمپ‌های مشابه خود متمایز می‌کند، قابلیت تغییر جهت (دوره) رفت و برگشتی است. باید توجه داشت که در همه دوزینگ پمپ‌ها با تغییر جهت جریان، نسبت دبی نیز تغییر می‌کند. با این وجود در اکثر این پمپ‌ها از تغییر فرکانس تزریق نیز برای تنظیم دبی استفاده می‌گردد. میزان آنتی اسکالانت تزریقی در سیستم به عوامل مختلفی از جمله میزان جریان آب ورودی، آنالیز آب خام و نوع ممبران مورد استفاده در دستگاه تصفیه آب RO بستگی دارد. دوزینگ پمپ‌ها دارای انواع و مکانیزم‌های متنوعی هستند که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دوزینگ پمپ دیافراگمی
  • دوزینگ پمپ پیستونی
  • دوزینگ مارپیچی
  • دوزینگ پمپ پرستالتیک


در میان تمام مکانیسم‌های مورد استفاده برای دوزینگ پمپ‌ها، استفاده از دو نوع دیافراگمی ‌و پیستونی متداول‌تر است. دوزینگ پمپ‌هایی که در مصارف صنعتی استفاده می‌شوند، معمولاً دارای دبی پایینی هستند و ساخت دوزینگ پمپ با ظرفیت بالا توسط سازندگان قابل سفارش است. دبی تزریق این پمپ‌ها عمدتاً در محدوده 1 تا 10000 لیتر بر دقیقه بوده و دارای فشار عملکردی 10 تا 2000 بار (Bar) است. معمولا خرابی پمپ‌های تزریق می‌تواند به عوامل زیر بستگی داشته باشد:

  • انتخاب پمپ متناسب با شرایط عملیاتی سیستم
  • بی‌توجهی به گرانروی ماده تزریقی در انتخاب نوع پمپ تزریق
  • خرابی و آسیب
  • دوزینگ پمپ
نصب دوزینگ پمپ تزریق آنتی اسکالانت در سیستم اسمز معکوس

نصب دوزینگ پمپ تزریق آنتی اسکالانت در سیستم اسمز معکوس

برای رفع گرفتگی و فولینگ فیلترهای ممبران باید آنتی اسکالانت با فشار مناسبی به سیستم تزریق شود؛ زیرا عدم اعمال فشار کافی در واحد تزریق موجب ته‌نشین شدن ذرات این ماده و در نتیجه گرفتگی ممبران خواهد شد. فشار مورد نیاز برای تزریق ضد رسوب ممبران از طریق دوزینگ پمپ فراهم می‌شود.


سوپاپ موجود در دوزینگ پمپ عمدتاً به صورت یک طرفه در دستگاه طراحی می‌شود، تا فشار آب در لوله‌ها به پمپ صدمه‌ای وارد نکند. در هنگام راه‌اندازی سیستم تزریق آنتی اسکالانت باید دقت داشت که فشار کاری لازم برای دوزینگ پمپ حدود 3 تا 4 بار (Bar) بیشتر از فشار بوستر پمپ باشد، تا دوزینگ پمپ قدرت لازم برای تزریق ضد رسوب در سیستم را داشته باشد. جهت نصب دوزینگ پمپ در واحد تزریق باید مراحل زیر را به ترتیب اجرا کنید:

  • ابتدا دو مخزن 25 و 40 لیتری فراهم کرده و آنها را توسط آب تصفیه شده پر نمایید.
  • به ازای هر 40 لیتر آب تصفیه شده لازم است که 300 الی 400 میلی لیتر آنتی اسکالانت به مخزن‌ها اضافه کنید.
  • در مرحله نهایی، محلول حاصل توسط شیلنگ مکش و تنظیم درجه دوزینگ پمپ (به مدت 24 ساعت) به سیستم تزریق می‌شود.


در هنگام نصب دوزینگ پمپ در سیستم توجه به نکات زیر اهمیت بالایی دارد:

  • لازم است که در مرحله اول، هواگیری دستگاه انجام شود.
  • در نصب پمپ نکاتی مانند ارتفاع مناسب، محکم بودن شاسی، استفاده از 4 پیچ و مهره را در نظر بگیرید.
  • همیشه پمپ تزریق را پس از روشن کردن تنظیم کنید.
  • فشار کاری پمپ تزریق باید نسبت به فشار محل تزریق به میزان 10% بیشتر باشد.
  • ضروری است که Foot Valve در مخزن و Injection Valve در نقطه تزریق نصب شود.
  • اطمینان حاصل کنید که از پمپ تزریق هیچ ماده‌ای نشت نکند.
  • اگر از عدم نشت در واحد تزریق کاملاً مطمئن نیستید، بلافاصله پمپ را خاموش کنید.
  • شیر میکس و تخلیه را روی کاسه هد و به سمت علامت پیکان نصب نمایید.
  • شیر میکس و تخلیه را فقط در هنگام تعویض باز کنید.
  • برای خاموش کردن پمپ تزریق لازم است تنها آن را از برق جدا کنید.
  • اگر از مواد خورنده استفاده می‌شود، لازم است از مقاومت بالای اجزای پمپ مطمئن شوید.
  • تنظیم پمپ برای تزریق مایعات متنوع باید توسط کارخانه انجام شود.
  • برای اطمینان از هوابندی بهتر اتصالات دوزینگ پمپ، حتماً از لوله‌ها و رابط‌هایی با قطر مناسب استفاده کنید.
  • برای آب بندی اتصالات پلاستیکی بهتر است، به جای نوار تفلون از اورینگ یا واشر استفاده کنید.
  • در صورت خاموش بودن پمپ به مدت طولانی، حتماً پیش از روشن نمودن مسیر مکش و اتصالات پمپ را شستشو دهید.
  • به دلیل حساس بودن اغلب فرایندهای دوزینگ، توصیه می‌شود که حتما لوازم یدکی آن را تهیه کرده تا در صورت نیاز استفاده کنید.
دوز تزریق آنتی اسکالانت در سیستم‌های اسمز معکوس

دوز تزریق آنتی اسکالانت در سیستم‌های اسمز معکوس

آنتی اسکالانت باید به صورت دائم با آب خوراک دستگاه مخلوط شده و به سیستم تزریق گردد. دوز تزریق مجاز ماده ضد رسوب ممبران تحت تاثیر عواملی به شرح زیر است:

  • آنالیز دقیق آب ورودی
  • میزان دبی آب
  • میزان pH آب
  • ریکاوری سیستم و مخزن آب
  • درجه پمپ تزریق
  • غلظت محلول
  • نوع و چیدمان فیلترهای ممبران


توجه داشته باشید که در سیستم تصفیه آب صنعتی معمولاً آنتی اسکالانت را پس از متا بی سولفیت سدیم به دستگاه تزریق می‌کنند تا پیش از ورود آب به فیلتر ممبران، کلر موجود در آب حذف شود. میزان تزریقی مناسب ضد رسوب در سیستم اسمز معکوس طبق فرمول اندازه گیری می‌شود. دوز تزریق آنتی اسکالانت در سیستم عمدتاً حدود 1 تا 6 ppm است. اما باید دقت داشت، که تزریق این ماده باید به صورت دقیق انجام شود، زیرا دوز نامناسب این ماده حتی به میزان اندکی بالاتر از حد مجاز می‌تواند منجر به فولینگ ممبران شود. مقدار ضد رسوب مصرفی در ۲۴ ساعت (gr) از طریق فرمول زیر بدست می‌آید:


(۱-۶ppm) دوز مصرفی پیشنهادی × حجم آب ورودی به سیستم در (m3) مدت 24 ساعت

معایب استفاده از آنتی اسکالانت نامرغوب

معایب استفاده از آنتی اسکالانت نامرغوب

باید دقت داشت که چنانچه از آنتی اسکالانت به درستی استفاده نشود، نه تنها سبب رفع گرفتگی فیلترهای ممبران نخواهد شد، بلکه باعث ایجاد مشکلات جدی در سیستم تصفیه آب نیز می‌شود. این مشکلات شامل موارد زیر است:

  •  افزایش فشار بر روی پمپ طبقاتی و خرابی آن
  •  مصرف انرژی بیشتر
  •  کاهش دبی آب خروجی
  •  افزایش مقدار املاح و TDS آب خروجی
  •  افزایش مکرر شستشوی ممبران و کاهش عمر مفید آن
  •  تعویض کوتاه مدت فیلتر ممبران


بنابراین، آنتی اسکالانت مورد استفاده برای سیستم تصفیه آب باید بر اساس معیارهایی مثل، نوع رسوب ایجاد شده در غشای فیلتر ممبران، دبی آب ورودی و سایر عواملی که پیش از این نیز ذکر شدند، انتخاب شود.

بهترین و مرغوب ترین برندهای آنتی اسکالانت

بهترین و مرغوب ترین برندهای آنتی اسکالانت

انتخاب آنتی اسکالانت مناسب و سازگار با فیلترهای ممبران از اهمیت بسزایی برخوردار است، زیرا اگر این انتخاب با دقت لازم انجام نشود، ممکن است باعث ایجاد اثرات منفی مثل تشکیل رسوب و فولینگ ممبران‌ها گردد. ضد رسوب ممبران در انواع و برندهای مختلفی توسط شرکت‌های مختلف تولید و به بازار عرضه شده‌اند. ضد رسوب‌های ممبران موجود در ایران دارای انواع مختلفی از جمله مدل‌های وارداتی و داخلی هستند. محصولات وارداتی شامل موارد زیر می‌شوند:

  • آنتی اسکالانت فلوکن
  • آنتی اسکالانت آویستا
  • آنتی اسکالانت جنسیس

معروف‌ترین محصول در ایران را باید آنتی اسکالانت فلوکن 260 ساخت کشور انگلستان، برند آویستا و جنسیس دانست که از بهترین مواد اولیه در تولید آن‌ها استفاده شده است.

آنتی اسکالانت فلوکن 260

آنتی اسکالانت فلوکن 260

آنتی اسکالانت Flocon 260 یک محلول آبی از پلی کربوکسیلیک اسید است که از تشکیل رسوب نمک‌های معدنی و گرفتگی فیلتر ممبران صنعتی ممانعت می‌کند. این ضد رسوب باید در مرحله پیش تصفیه سیستم اسمز معکوس به آب اضافه ‌شود. آنتی اسکالانت فلوکن 260 در واقع نوعی ضد رسوب چند منظوره محسوب می‌شود که برای طیف وسیعی از آب‌های خوراک از جمله آب دریا و لب شور (آب چاه) قابل استفاده است. این ضد رسوب از نظر ظاهری مایعی به رنگ زرد روشن است که  pH آن پایین‌تر از 2 بوده و کمی ‌اسیدی است.


دوز مجاز تزریق آنتی اسکالانت Flocon 260 می‌تواند میزان pH آب را کاهش داده و موجب افزایش حلالیت کربنات کلسیم و رفع فولینگ ممبران شود. این محصول به میزان بالایی از تشکیل کلیه رسوبات حاوی کربنات، سولفات و فلوراید جلوگیری می‌کند. انواع دیگر این برند آنتی اسکالانت، فلوکن 135، 190 و فلوکن پلاس هستند اما استفاده از ضد رسوب Flocon 260 در سیستم اسمز معکوس نسبت به محصولات دیگر بسیار مرسوم‌تر است.

آنتی اسکالانت آویستا

آنتی اسکالانت آویستا

آنتی اسکالانت آویستا محصولی از برند Avista Vitec است که در گالن‌های 25، 230 و 1100 کیلوگرمی ‌با کیفیت و قیمت مناسب به فروش می‌رسد. این ماده ضد رسوب ممبران از تشکیل کلیه رسوبات آلی و معدنی نظیر رسوبات زیر جلوگیری می‌کند:

  • کلسیم کربنات
  • کلسیم سولفات
  • باریم سولفات
  • فلوراید کلسیم
  • استرانسیوم سولفات
  • رسوبات سیلیکا


آنتی اسکالانت‌ آویستا به دلیل ماهیت مواد تشکیل دهنده خود با انواع مواد آلی کاملا سازگار بوده و حتی در دوزهای تزریق پایین نیز عملکرد خوبی دارد. این محصولات در انواع و مدل‌های مختلفی نظیر مدل Vitec 4000، 2000، 3000 و Vitec 1000 تولید می‌شوند و پرفروش‌ترین محصولات آن مدل‌های 5000، Vitec ،5100 و 5300 هستند.

ترکیب شیمیایی آنتی اسکالانت آویستا مدل 5300 مشابه فلوکن 260 است و پیشنهاد می‌شود که به صورت خالص در سیستم استفاده گردد. این محصول به گونه‌ای فرموله شده تا از ایجاد رسوب در ممبران‌های پلی آمید و سلولز استات جلوگیری کند. فرمولاسیون این مدل با مواد منعقد کننده کاملا سازگار بوده و توانایی بالایی در مقابله با رسوبات کلسیم کربنات، استرانسیوم سولفات، باریم سولفات، کلسیم سولفات، سیلیس و کلسیم فلوراید دارد. دوز تزریق دقیق آنتی اسکالانت‌های آویستا برای استفاده در مصارف مختلف را می‌توان با استفاده از نرم‌افزار مخصوص این شرکت با نام Avista Advisor محاسبه کرد.


اگر نیاز به رقیق سازی این محصول وجود دارد، بهتر است ابتدا با تامین کننده محصول مشورت کنید. از جمله مهمترین مشخصات و کاربردهای مهم این ماده شیمیایی در تصفیه آب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • فاز مایع و به رنگ کهربایی روشن
  • pH خالص در محدوده 5.5 تا 6.5
  • انحلال پذیری در آب با نسبت‌های مختلف
  •  جلوگیری از رسوبات معدنی و آلی بسیار
  • مورد استفاده در سیستم‌های اسمز معکوس دریایی و آب شرب شهری
  •  مقرون به صرفه
آنتی اسکالانت جنسیس

آنتی اسکالانت جنسیس

آنتی اسکالانت Genesys یک محلول خنثی حاوی اسید فسفونیک بوده که از مواد غیر سمی ‌تشکیل شده است. ضد رسوب جنسیس با انواع فیلترهای ممبران سازگار است و جهت استفاده برای آب‌های لب شور و آب دریا مناسب است. این ضد رسوب دارای انواع مختلفی است و در گالن‌های 25، 250 و 1300 لیتری به فروش می‌رسد. آنتی اسکالانت جنسیس، مایعی به رنگ کاهی است که pH آن در محدوده 9.8 تا 10.2 قرار داشته و از تشکیل اکثر رسوبات معدنی مختلف از جمله موارد زیر بر سطح فیلتر ممبران جلوگیری می‌کند:

  • کربنات و سولفات
  • فلزات سه ظرفیتی نظیر آهن، آلومینیوم و منگنز


آنتی اسکالانت برند جنسیس به دلیل نوع مواد تشکیل دهنده خود با کلیه لوله‌های کربن استیل و مواد مشابه آن کاملاً سازگار است. دوز تزریق این محصول در سیستم اسمز معکوس معمولاً بین 0.5 تا 1 ppm است و بر اساس استاندارد NSF باید از این ضد رسوب در غلظت‌های پایین‌تر از 5 ppm استفاده شود. از آنجایی که مانند دیگر ضد رسوب‌های ممبران، تزریق دوز دقیق آنتی اسکالانت جنسیس در سیستم از اهمیت زیادی برخوردار است، مقدار دقیق آن را می‌توان با استفاده از نرم‌افزار اختصاصی Genesys Membrane Master  محاسبه کرد. کاربردهای مهم آنتی اسکالانت جنسیس شامل موارد زیر می‌شوند:

  • به منظور بازیافت آب شور
  • کاهش pH آب خام است (حتی اگر pH آب با تزریق نمودن اسید کاهش نیافته باشد).


آنتی اسکالانت جنسیس مدل LF یکی از پرکاربردترین محصولات از این برند است که از اسید فسفونیک قوی تشکیل شده است. از  این محصول که در گالن‌های 250 کیلوگرمی به بازار عرضه شده است، برای کنترل گرفتگی سطح غشای ممبران پلی آمید استفاده می‌شود.

آنتی اسکالانت اکسپتا

آنتی اسکالانت اکسپتا

آنتی اسکالانت اکسپتا (Accepta) نیز یکی از معروف‌ترین برندهای ضد رسوب ممبران محسوب می‌شود. از این محصولات هنگامی که میزان سیلیس آب خوراک بیش از حد معمول باشد، استفاده می‌کنند. تزریق دوز مناسب آنتی اسکالانت اکسپتا بر رسوبات سولفات کلسیم، کربنات کلسیم، سولفات باریم و غیره تاثیر بسزایی دارد.


ضد رسوب‌های برند اکسپتا با انواع فیلترهای ممبران سازگاری دارند. وجه تمایز این محصولات با سایر ضد رسوب‌های مشابه، غیر فعال نشدن آن‌ها در حضور آهن است. از جمله نکات مهمی که باید هنگام استفاده از آنتی اسکالانت از برند اکسپتا به آن‌ها توجه داشته باشید، عبارتند از:

  •  تعیین دوز تزریقی مناسب بر اساس اطلاعات سیستم
  • بررسی اطلاعات ایمنی محصولات شیمیایی
  • استفاده از آب تصفیه شده برای رقیق کردن محصول
  •  بررسی مخزن پیش از تزریق محلول
محیط نگهداری از آنتی اسکالانت

محیط نگهداری از آنتی اسکالانت

آنتی اسکالانت به طور کلی دارای دو نوع اسیدی و قلیایی است. برای نگهداری از این ضد رسوب ممبران در محیط توجه به نکات مهم زیر ضروری است:

  • محیط نگهداری از این محصول باید خشک و کاملاً تاریک بوده و دارای دمای متعادل باشد.
  • ضد رسوب مورد استفاده برای ممبران را باید در ظروف در بسته، ترجیحاً از نوع پلاستیک یا پلی اتیلن نگهداری شود.
  • از نگهداری آنتی اسکالانت‌های اسیدی در مجاورت مواد قلیایی و بر عکس جداً پرهیز کنید، زیرا ایجاد واکنش میان این مواد می‌تواند خاصیت مؤثر آن را کاهش دهد.
  • اگر از واحد تزریق مقداری از این ماده نشت پیدا کرد، محل نشت را با خاک یا ماسه پر کرده و مواد نشت یافته را با مقداری آهک یا ترکیبات مناسب خنثی کنید.
توصیه‌های ایمنی استفاده از آنتی اسکالانت

توصیه‌های ایمنی استفاده از آنتی اسکالانت

آنتی اسکالانت‌های اسیدی و قلیایی، مواد شیمیایی خطرناکی هستند که در صورت تماس با بدن فرد سبب آسیب جدی به سلامتی او خواهند شد. بنابراین ضرورت دارد که در هنگام استفاده از این محصولات از دستکش و عینک مخصوص مواد شیمیایی، ماسک ضد اسید دارای فیلتر مناسب، لباس و چکمه‌های ضد اسید استفاده شود. در صورت بروز این مشکل، رعایت توصیه‌های ایمنی زیر می‌تواند از آسیب بیشتر به فرد حادثه دیده پیشگیری کند:

  • تماس آنتی اسکالانت با پوست می‌تواند باعث ایجاد حساسیت و التهاب شود. در صورت بروز این مشکل، پوست را فوراً و برای مدت زمان 15 دقیقه با آب فراوان شستشو دهید.
  • استشمام این ماده ضد رسوب می‌تواند سبب آسیب به سیستم ریوی شخص شود. در صورت مواجه شدن با این خطر لازم است که فرد را به محیط آزاد منتقل کرده و در صورت نیاز به او تنفس مصنوعی دهید.
  • تماس ضد رسوب ممبران با چشم می‌تواند سبب سوزش آن شود. در صورت بروز این خطر فوراً چشم را به مدت 15 دقیقه با آب فراوان شستشو دهید.
  • بلعیدن مقداری آنتی اسکالانت می‌تواند سبب سوزش معده و نیز آسیب به سیستم گوارش شود. اگر با این خطر مواجه شدید، ابتدا خونسردی خود را حفظ نموده و به فرد مقدار کافی آب و مایعات دهید. در صورت نیاز فرد حادثه دیده را به مراکز درمانی منتقل کنید.
قیمت و خرید آنتی اسکالانت

قیمت و خرید آنتی اسکالانت

در فرآیند تعمیر و نگهداری از دستگاه تصفیه آب صنعتی استفاده از آنتی اسکالانت مناسب برای جلوگیری از رسوب گذاری و رفع فولینگ فیلتر ممبران امری حیاتی است. بدین مقصود انتخاب ضد رسوب ممبران اسیدی یا بازی و جنس آن باید با توجه به آنالیز کامل آب ورودی، عملکرد سیستم و نوع رسوب ایجاد شده بر غشای ممبران صورت گیرد. این آنالیز شامل اندازی‌گیری موارد زیر می‌شود:

  • اندازه گیری TDS
  • سولفات، قلیائیت
  • سختی کل (TH) آب


خرید آنتی اسکالانت صحیح از اهمیت بالایی برخوردار است و اگر به درستی انجام نشود، می‌تواند موجب رسوب گذاری بیشتر بر سطح ممبران شود. علاوه بر این، سازگاری محصول انتخاب شده با فیلتر ممبران دستگاه مهم است؛ زیرا چنانچه از ضد رسوبی ناسازگار با ممبران استفاده شود، منجر به ایجاد گرفتگی و فولینگ بر سطح آن خواهد شد. قیمت آنتی اسکالانت نیز به عوامل مختلفی از جمله برند، عوامل تشکیل دهنده و وزن آن بستگی دارد. با توجه به مزایای بسیار زیادی این محصول، همواره استفاده از آن در سیستم تصفیه آب به عنوان روشی مقرون به صرفه و کارآمد در نظر گرفته می‌شود.

فرمول شیمیایی آنتی اسکالانت

فرمول شیمیایی آنتی اسکالانت

فرمول شیمیایی آنتی اسکالانت، ترکیبی از یک پلی الکترولیت دی آنیونی به نام پلی دی سدیم پروپان فسفونات است که از طریق فرایندی به نام سیکلوپلیمریزاسیون باتلر تولید می‌شود. سیکلوپلیمریزاسیون باتلر یک فرایند پلیمریزاسیون است که در آن یک یا چند واحد مولکولی با حلقه‌های بسته (سیکلی) به یکدیگر پیوند داده می‌شوند. در نتیجه طی این فرآیند، یک ساختار حلقوی یا سیکلی ایجاد خواهد شد.


فرمول شیمیایی دقیق آنتی اسکالانت بسته به پایه تشکیل‌دهنده آن متغیر است. استفاده اصلی این ترکیبات در سیستم‌های تصفیه آب است. به عنوان مثال، فرمول شیمیایی آنتی اسکالانت بر پایه اکریلیک اسید با فرمول این ماده شیمیایی بر پایه ارگانوفسفات متفاوت است. بنابراین، یک فرمول ثابت برای آنتی اسکالانت‌ها وجود ندارد. معمول‌ترین نمونه آنتی اسکالانت، سدیم هگزامتافسفات با فرمول شیمیایی 6 (NaPO3)است. انواع آنتی اسکالانت بر اساس فرمول شیمیایی آن‌ها نیز متنوع هستند. برخی از پرکاربردترین و رایج‌ترین آنتی اسکالانت‌ها عبارتند از:

  • سدیم هگزامتافسفات با فرمول شیمیایی 6(NaPO3)
  • پلی‌آکریلات‎ها با فرمول شیمیایی (C3H4O2)n
  • پلی‌ دی سدیم پروپان فسفونات به فرمول Na2C3H7O6P
  • پلی‌آسپارتات با فرمول شیمیایی (C4H6NO3)n 
  • و فسفات استرها با فرمول شیمیایی R-O-P(O)(OH)2

سوالات متداول آنتی اسکالانت :

با سلام و عرض احترام. حداقل خرید آنتی اسکالانت به علت نوع بسته بندی 25 کیلوگرم هست. برای سفارش و ارسال به شهرستان کافی هست آنتی اسکالانت مورد نظر خودتون و انتخاب کنید و اینترنتی یا تلفنی سفارش بدین و مابقی کارهای ارسسال انتی اسکالانت خریداری شده رو به آبین بسپارین.

قیمت آنتی اسکالانت بسته به نوع و کیفیت محلول آنتی اسکالانت تعیین میشه که این مورد هم به نوع کیفیت آب ورودی به دستگاه، نوع فرآیند محصول تولیدی و یا نوع استفاده آب و . . . برمیگیرده. در واقع آنتی اسکالانت بسته با این شرایط انتخاب میشه که میتونه از 9 هزار تومن تا رقم های بالایی حتی 250 هزار تومن رده بندی بشه. ولی به طور کل قیمت آنتی اسکالانت های عمومی که بیشترین استفاده رو دارند از حدود 16 هزار تومن تا 46 هزار تومن دسته بندی میشن البته به قیمت امروز. برای آب های سنگین مثل آب دریا باید از آنتی اسکالانت های قدرتمند استفاده بشه مثل آنتی اسکالانت جنسیس LF و یا آنتی اسکالانت آویستا 5300 و یا حتی آنتی اسکالانت فلوکن 260. در نهایت پیشنهاد میدم که از کارشناسان آبین به طور رایگان شماوره بگیرین.

سلام و عرض احترام. آنتی اسکالانت و از آبین میتونید هم به صورت حضوری خرید کنید و هم به صورت اینترنتی و یا حتی میتونید به صورت تلفنی آنتی اسکالانت مورد نظر خودتون و سفارش بدین.

پرسش ها و پاسخ ها

پرسش و پاسخ درباره آنتی اسکالانت

جدیدترین

بدون استفاده از آنتی اسکالانت اورجینال و باکیفیت نمیشه انتظار کارکرد مداوم از دستگاه تصفیه آب صنعتی داشت

مشاهده پاسخ های دیگر
ثبت پاسخ جدید

زمان ارسال بعد از خرید آنتی اسکالانت چه موقعی است؟

پاسخ محصولات خریداری شده ظرف کمتر از 10 روز کاری پس از ثبت سفارش ارسال و به دست شما خریدار گرامی خواهند رسید.
آیا این پاسخ مفید بود؟
مشاهده پاسخ های دیگر
ثبت پاسخ جدید

تفاوت آنتی اسکالانت فلوکن و جنسیس چیست؟

مشاهده پاسخ های دیگر
ثبت پاسخ جدید
45 پاسخ دیگر
ثبت پرسش جدید