میکروپلاستیک هایی که در آب آشامیدنی ما وجود دارند!

در سرتاسر جهان میلیاردها قطعه پلاستیک در سطح یا اطراف اقیانوس ها شناور هستند؛ ولی بهتر است بدانیم که اکثریت آلاینده های پلاستیکی آب ها را میکروپلاستیک ها تشکیل می دهند که با چشم دیده نمی شوند. میکروپلاستیک ها نیز مانند زباله های پلاستیکی بزرگتر، ولی به مقادیر بسیار بیشتری  تقریبا در تمام اقیانوس ها و آب های آزاد و دریاچه ها و رودخانه ها وجود دارند و به هر طریقی مثلا از راه آب آشامیدنی، نمک های دریایی، پلانکتونها و موجودات دریایی که از آن ها تغذیه می کنند، وارد زنجیره غذایی انسان ها می شوند.

این میکروپلاستیک ها احتمالا در نزدیکی منشا خود یعنی فاضلاب های شهری بیشترین غلظت را دارند. بر اساس تحقیقات متعددی که اخیرا در چندین کشور از جمله ایالات متحده و برخی از کشورهای آسیایی و اروپایی صورت گرفته است، بیش از 80 درصد آب لوله کشی شهرها در اکثر مناطق جهان با موادی به نام میکروپلاستیک به شدت آلوده می باشد.

واژه پلاستیک در اصطلاح علمی به پلیمرهای مصنوعی با منشا آلی گفته می شود که وزن مولکولی بالا دارند؛ اما اغلب مواد دیگری نظیر موادشیمیایی تاخیر دهنده شعله و رنگ نیز در آن ها وجود دارد. اما میکروپلاستیک به ذرات بسیار ریز پلاستیک گفته می شود که کمتر از 5 میکرون قطر دارند و منشا آن ها به طور مثال می تواند  زباله های بزرگ پلاستیکی،  لباس های میکروفیبر،  لاستیک و ذرات کوچک پلی اتیلن موسوم به میکروبید موجود در محصولات لایه بردار و تمیز کننده پوست و خمیردندان باشد. 

این میکروبیدها به دلیل اندازه بسیار ریز می توانند از فرایندهای معمول تصفیه فاضلاب فرار کنند و در آب باقی بمانند. علاوه بر این که بسیاری از این میکروبیدها طوری طراحی شده اند که آب اطراف را به خود جذب می کنند و دوباره تخلیه می شوند و بنابراین می توانند آلاینده های ارگانیک و فلزات سنگین و سموم موجود در آب را به راحتی به خود جذب کنند. هر چند هنوز مطالعات  کمی بر روی تاثیر این مواد بر روی سلامتی انسان صورت گرفته؛ اما مشخص است که این مواد پس از ورود به سیستم گوارش انسان می توانند مواد شیمیایی و باکتری هایی را که ممکن است برای انسان مضر باشند، به درون بدن ما آزاد کنند.

در سال های اخیر تحقیقات بسیاری در سرتاسر جهان برای حذف میکروپلاستیک از آب اقیانوس ها، جایگزینی میکروبیدها با مواد طبیعی و استفاده کمتر از مواد پلاستیکی صورت گرفته است؛ اما در مورد حذف میکروپلاستیک ها از آب آشامیدنی هنوز اطلاعات کمی در دست می باشد.  به هر حال با توجه به این که  اندازه این ذرات بین 1 تا 5 میکرون است، بنابراین تصفیه آب با روش های فیلتراسیون جدید مانند  اولترافیلتراسیون ((UF و ممبران اسمز معکوس (RO) و فیلترهای کربنی می توانند در جداسازی این مواد مضر از آب آشامیدنی موثر باشند.

به طور معمول برای حذف ریزآلاینده هایی مانند میکروپلاستیک ها از اب آشامیدنی منازل سه نوع فیلتر توصیه می شود:

1- کربن گرانوله (GAC) که می تواند آلاینده های کمتر از 5 میکرون را حذف کند؛ بنابراین بیشتر میکروپلاستیک ها با این نوع فیلترها از آب حذف می شوند.

2- فیلتر کربن بلاک که نسبت به کربن گرانوله در جداسازی مواد بسیار ریز موثرتر است و حتی آلاینده های کوچکتر از 5/0میکرون را می تواند از آب حذف کند. این نوع فیلتر یک روش مقرون به صرفه و سازگار با محیط زیست برای پاکسازی آب آشامیدنی از ریزآلاینده ها به شمار می رود.  

3- ممبران اسمز معکوس و فیلتر تعویض یونی که می توانند آلاینده های کمتر از 001/0میکرون را جداسازی کنند و بنابراین قادر به حذف تمامی میکروپلاستیک ها از آب می باشند.  

در دستگاههای تصفیه آب خانگی چند مرحله ای معمولا از فیلترهای کربنی و ممبران اسمز معکوس در کنار هم استفاده می شود. ترکیب تکنولوژی فیلتراسیون ممبران (RO) به همراه فیلتر کربن فعال  برای حذف و جداسازی آلاینده های بسیار ریز مانند میکروپلاستیک ها بسیار موثر عمل می کند.