










در سیستم های تصفیه آب به روش اسمز معکوس، تزریق آنتی اسکالانت نقش کلیدی در جلوگیری از رسوب گذاری روی فیلتر ممبران ایفا می کند. فیلتر ممبران که اصلی ترین بخش فرآیند تصفیه را بر عهده دارد، در صورت وجود غلظت بالای برخی املاح محلول و فراهم بودن شرایط تشکیل رسوب، مستعد رسوب گذاری ترکیباتی مانند کربنات کلسیم، سولفات کلسیم، سولفات باریم، سولفات استرانسیوم و سیلیس است. این رسوبات باعث کاهش دبی آب تولیدی و افت عملکرد سیستم می شوند. استفاده از آنتی اسکالانت برای مهار این رسوبات ضروری است، اما مقدار تزریق آن باید به دقت محاسبه و تنظیم شود. در این مقاله به بررسی دوز مناسب تزریق آنتی اسکالانت در سیستم های RO و عوامل موثر بر آن می پردازیم.


در سیستم های اسمز معکوس (RO)، با عبور آب از غشای ممبران، غلظت برخی املاح محلول در جریان آب افزایش می یابد. اگر غلظت این املاح از حد حلالیت آن ها فراتر رود، امکان تشکیل رسوبات معدنی روی سطح ممبران وجود دارد. این رسوبات می توانند باعث کاهش دبی آب تولیدی، افزایش افت فشار و افت عملکرد سیستم شوند. تزریق آنتی اسکالانت با مهار تشکیل و رشد بلورهای رسوب و کمک به پراکنده ماندن ذرات، احتمال تشکیل رسوبات معدنی را کاهش می دهد. با این وجود، میزان تزریق باید بر اساس آنالیز آب ورودی، شرایط عملیاتی سیستم و توصیه سازنده محصول تعیین شود.
رسوب گذاری در فیلتر ممبران سیستم های اسمز معکوس یکی از چالش های متداول در بهره برداری از سامانه های تصفیه آب صنعتی به شمار می رود. این پدیده که به عنوان فولینگ ممبران تصفیه آب صنعتی شناخته می شود، در اثر تجمع انواع مواد معدنی، آلی، میکروبی یا کلوییدی بر سطح ممبران رخ می دهد و منجر به کاهش راندمان، افزایش افت فشار، نیاز به شستشوی مکرر و کاهش عمر مفید ممبران می گردد. آگاهی از دلایل شکل گیری رسوب و شناخت دقیق انواع آن، نقش مهمی در طراحی بهینه پیش تصفیه، تعیین دوز تزریق آنتی اسکالانت، انتخاب صحیح مواد شیمیایی و برنامه ریزی مناسب برای شستشو و نگهداری دارد.
لازم به ذکر است که آنتی اسکالانت برای کنترل رسوبات معدنی مانند رسوبات کربناتی، سولفاتی و سیلیسی به کار می رود. این مواد برای کنترل مستقیم فولینگ آلی، کلوئیدی یا میکروبی طراحی نشده اند؛ کنترل این نوع گرفتگی ها به پیش تصفیه مناسب و در صورت نیاز، روش های اختصاصی کنترل رشد میکروبی وابسته است.
یکی از روش های مؤثر برای جلوگیری از تشکیل رسوب در سیستم های اسمز معکوس، استفاده از آنتی اسکالانت مناسب مانند آنتی اسکالانت فلوکن 260 است. در این روش، آنتی اسکالانت به عنوان یک ماده ضد رسوب بر پایه پلیمرهای آلی فرموله شده، به مقدار مشخص به جریان آب خام ورودی تزریق می شود. این ماده با مهار تشکیل و رشد بلورهای رسوب و کمک به پراکنده ماندن ذرات، از تجمع و رسوب گذاری بسیاری از املاح معدنی روی سطح ممبران جلوگیری می کند. سازوکار دقیق عملکرد به ترکیب شیمیایی آنتی اسکالانت و نوع املاح موجود در آب بستگی دارد.

دوز تزریق آنتی اسکالانت نقش کلیدی در جلوگیری از تشکیل رسوبات معدنی در سیستم های تصفیه آب اسمز معکوس دارد. تعیین مقدار مناسب برای تزریق آنتی اسکالانت وابسته به عوامل متعددی از جمله شرایط عملیاتی سیستم، غلظت یون های محلول در آب، دبی جریان ورودی، نوع و چیدمان فیلترهای ممبران است. در روش استفاده از آنتی اسکالانت، ابتدا پارامترهای فوق بررسی شده و سپس دوز تزریق متناسب با نوع ماده ضد رسوب انتخاب می شود.
از آنجایی که دوز تزریق آنتی اسکالانت بسته به نوع برند و ترکیبات شیمیایی آن متفاوت است، شرکت های تولیدکننده معمولاً نرم افزارهای اختصاصی برای محاسبه دوز بهینه ارائه می دهند. به عنوان مثال، نرم افزار Avista Advisor برای آنتی اسکالانت آویستا و Genesys Membrane Master برای آنتی اسکالانت جنسیس مورد استفاده قرار می گیرند. البته دسترسی به این نرم افزارها اغلب محدود به نمایندگان فروش رسمی است.
به طور معمول، دوز مصرفی آنتی اسکالانت در محدوده 1 تا 6 میلی گرم بر لیتر (mg/L) قرار دارد. این مقدار بر اساس عواملی مانند درصد بازیابی سیستم، ترکیب شیمیایی آب خوراک و طراحی سیستم تعیین می شود. به عنوان نمونه، آنتی اسکالانت فلوکن 260 برای استفاده در سیستم تصفیه آب آشامیدنی دارای گواهی NSF/ANSI Standard 60 است و در فهرست NSF با عنوان Reverse Osmosis Antiscalant و حداکثر دوز مصرفی 5 میلی گرم بر لیتر ثبت شده است. این مقدار مربوط به ثبت این محصول در NSF است و نباید به عنوان دوز پیشنهادی برای تمام شرایط عملیاتی در نظر گرفته شود.
برای محاسبه مقدار مصرف روزانه آنتی اسکالانت، می توان از فرمول زیر استفاده کرد:
مقدار مصرف روزانه آنتی اسکالانت (گرم در روز) = دوز تزریق (میلی گرم بر لیتر) × حجم آب ورودی روزانه (مترمکعب در روز)
به عنوان مثال، در دوز 3 میلی گرم بر لیتر و حجم آب ورودی روزانه 100 مترمکعب، مقدار مصرف محاسباتی برابر با 300 گرم در روز است. این مثال صرفا روش محاسبه را نشان می دهد و مقدار واقعی تزریق باید بر اساس محاسبات فنی سیستم تعیین شود. در نهایت، تعیین دقیق دوز تزریق باید توسط کارشناس فنی و با استفاده از آنالیز آب و نرم افزار محاسباتی انجام شود. بنابراین، توصیه می شود برای انتخاب صحیح روش استفاده از آنتی اسکالانت و محاسبه دقیق دوز، حتماً از مشاوره متخصصان این حوزه از جمله مشاوران آبین بهره مند شوید.
علاوه بر محاسبه دوز مناسب، رعایت اصول آماده سازی محلول و انتخاب تجهیزات سازگار با آنتی اسکالانت در عملکرد صحیح سیستم اسمز معکوس اهمیت دارد. بر اساس اطلاعات فنی موجود برای آنتی اسکالانت فلوکن 260، نکات زیر باید هنگام طراحی و بهره برداری از سیستم در نظر گرفته شوند:

تزریق دوز مناسب آنتیاسکالانت در سیستم های اسمز معکوس از اهمیت بالایی برخوردار است. عدم رعایت این دوز می تواند مشکلاتی را ایجاد کند. تزریق آنتی اسکالانت بیش از مقدار موردنیاز، لزوما باعث اسیدی شدن آب یا خوردگی تجهیزات نمی شود؛ پیامد آن به فرمولاسیون محصول و شرایط عملیاتی بستگی دارد. یکی از نگرانی های مهم، احتمال ایجاد فولینگ ناشی از خود آنتی اسکالانت روی سطح ممبران در صورت مصرف نامناسب است. به همین دلیل، دوز تزریق باید بر اساس آنالیز آب، طراحی سیستم و دستورالعمل سازنده تعیین شود.
در برخی شرایط تزریق بیش از حد یا نامتناسب آنتی اسکالانت می تواند به گرفتگی ممبران (Antiscalant Fouling) منجر شود. این مشکل ممکن است بر اثر ناسازگاری ماده شیمیایی با ترکیبات آب، شرایط نامناسب بهره برداری یا تشکیل رسوبات و تجمع مواد روی سطح غشا ایجاد شود. بنابراین، افزایش دوز تزریق لزوما باعث بهبود عملکرد سیستم نمی شود و مقدار مصرف باید بر اساس آنالیز آب خوراک، نوع آنتی اسکالانت و شرایط عملیاتی تعیین شود.
آنتی اسکالانت یکی از روش های کنترل رسوبات معدنی در سیستم اسمز معکوس است، اما به تنهایی و در همه شرایط تضمین کننده جلوگیری از رسوب گذاری نیست. اثربخشی آن به نوع و دوز ماده، ترکیب شیمیایی آب ورودی، درصد بازیابی و شرایط عملیاتی سیستم بستگی دارد. در برخی شرایط، استفاده از روش های تکمیلی مانند تنظیم pH یا تزریق اسید نیز ممکن است ضروری باشد.
آنتی اسکالانت ها بر اساس ترکیب شیمیایی و سازوکار عملکرد، فرمولاسیون های متفاوتی دارند. برخی محصولات بر پایه فسفونات ها و برخی دیگر بر پایه پلیمرها یا ترکیبات ترکیبی فرموله می شوند. در بعضی فرمولاسیون های پلیمری از گروه های عاملی کربوکسیلی استفاده می شود. انتخاب محصول مناسب باید بر اساس آنالیز آب و محاسبات فنی سیستم انجام شود.
در این قسمت به بررسی نکات لازم برای استفاده و تزریق آنتی اسکالانت در سیستم های اسمز معکوس می پردازیم:
نکته: استشمام آنتی اسکالانت به ریه های انسان آسیب می زند، در این صورت باید فرد را به محیط باز برده و از دستگاه تنفس مصنوعی در صورت نیاز استفاده کنید.
وبسایت تصفیه آب آبین عرضه کننده انواع آنتی اسکالانت می باشد، در صورت نیاز به دریافت مشاوره در مورد خرید، قیمت و دوز تزریق آنتی اسکالانت با شماره های موجود در وبسایت تماس گرفته و با متخصصان تیم ما به صورت رایگان در ارتباط باشید.










نظرات
دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است