CTC کربن فعال چیست؟ راهنمای کامل شاخص تتراکلرید کربن و کاربرد آن در انتخاب کربن مناسب

اگر قصد خرید فیلتر کربنی برای دستگاه تصفیه آب یا سیستم تصفیه هوا را دارید، حتما با عبارت CTC کربن فعال مواجه شده ‌اید. این شاخص که در بازار جهانی با نام CTC Activated Carbon یا Carbon Tetrachloride Activity شناخته می ‌شود، یک تست آزمایشگاهی استاندارد است که میزان توانایی کربن در جذب بخارات و گازها را نشان می ‌دهد. به زبان ساده، هرچه عدد CTC بالاتر باشد، کربن فعال قدرت بیشتری در جذب آلاینده ‌های گازی مانند بوها و بخارات شیمیایی دارد. اما سوال مهمی که اکثر خریداران می ‌پرسند این است که CTC کربن چیست؟ و آیا برای تصفیه آب هم به اندازه تصفیه هوا اهمیت دارد؟ این شاخص بیشتر در کاربردهای تصفیه هوا و گاز استفاده می ‌شود و در کنار عدد ید، یکی از مهم ‌ترین معیارهای بررسی ساختار و عملکرد کربن فعال به شمار می ‌رود، اما در دو فاز متفاوت کاربرد دارند.

CTC کربن چیست و چه چیزی را نشان می ‌دهد؟

CTC یا Carbon Tetrachloride Activity یکی از شاخص ‌های استاندارد برای ارزیابی کربن فعال در فاز گازی است. این شاخص نشان می ‌دهد کربن فعال چه میزان بخار تتراکلریدکربن (Carbon Tetrachloride – CCl₄) را می ‌تواند جذب کند. براساس استاندارد CTC که همان ASTM D3467 است و یکی از روش ‌های مرجع برای اندازه‌ گیری فعالیت تتراکلریدکربن (CTC) در کربن فعال محسوب می ‌شود، CTC نشان ‌دهنده ظرفیت جذب گازی کربن فعال نسبت به وزن خود آن است و به صورت درصد وزنی بیان می ‌شود.

نکته مهم: CTC کربن فعال بیشتر به حجم میکروحفره‌ ها (میکروپورها) مرتبط است و معیار مستقیمی برای کیفیت کلی در همه کاربردها محسوب نمی‌ شود. این شاخص یک معیار اختصاصی برای کاربردهای فاز گازی است.

نکته ایمنی و زیست ‌محیطی مهم تتراکلرید کربن

تتراکلرید کربن (CCl₄) یک ماده شیمیایی تخریب ‌کننده لایه ازون است که طبق پروتکل مونترال (Montreal Protocol) از سال 1996 در اکثر کشورها ممنوع شده است. تست CTC تنها در آزمایشگاه ‌های دارای مجوز خاص و تحت شرایط کنترل‌ شده انجام می ‌شود.

تست تتراکلرید کربن فعال چگونه انجام می‌ شود؟

تست CTC تنها در آزمایشگاه ‌های دارای مجوز خاص انجام می ‌شود چون تتراکلرید کربن ماده تخریب ‌کننده لایه ازون است. در این تست، جریان هوای حاوی بخار تتراکلرید کربن (CCl₄) از بستر کربن فعال عبور داده می ‌شود تا زمانی که ظرفیت جذب کربن به اشباع برسد. پس از پایان آزمایش، میزان افزایش وزن نمونه، اندازه‌ گیری شده و بر اساس آن مقدار CTC محاسبه می ‌شود. مراحل انجام تست تتراکلرید کربن فعال به شرح زیر است:

1. وزن‌کشی اولیه: اندازه‌ گیری وزن دقیق نمونه کربن فعال خشک؛
2. عبور بخار CCl: جریان استاندارد حاوی بخار تتراکلرید کربن از بستر کربن عبور می‌ کند؛
3. اشباع ‌سازی: ادامه فرآیند تا رسیدن به نقطه اشباع (breakthrough point)؛
4. وزن ‌کشی نهایی: اندازه‌ گیری افزایش وزن نمونه پس از جذب؛
5. محاسبه CTCو بیان نتیجه به صورت درصد وزنی: عدد CTC چگونه محاسبه می‌ شود؟

طبق فرمول استاندارد زیر:

x 100 [وزن اولیه / (وزن نهایی - وزن اولیه)] = CTC (%)

طبق استاندارد ASTM D3467، تست CTC عمدتا برای ارزیابی ظرفیت جذب و کنترل کیفیت کربن ‌های فعال مورد استفاده در کاربردهای فاز گازی به کار می ‌رود. لازم به ذکر است کهASTM International یکی از معتبرترین سازمان ‌های تدوین استانداردهای فنی در جهان است و استانداردهای آن در صنایع مختلف از جمله تصفیه آب، نفت و گاز، مواد شیمیایی و تجهیزات صنعتی مورد استناد قرار می ‌گیرند.

عدد CTC چه ارتباطی با ساختار کربن فعال دارد؟

ساختار کربن فعال شامل شبکه ‌ای پیچیده از حفرات با اندازه ‌های مختلف است. انواع حفرات در کربن فعال عبارتند از:

1. میکروحفره‌ ها (Micropores- قطر کمتر از 2 نانومتر
2. مزوحفره ‌ها (Mesopores- قطر 2 تا 50 نانومتر
3. ماکروحفره‌ ها (Macropores- قطر بیشتر از 50 نانومتر

رابطه CTC با ساختار حفرات

عدد CTC عمدتا با حجم و توزیع میکروحفره‌ ها ( قطر کمتر از 2 نانومتر Micropores - ) ارتباط مستقیم دارد و نقش کمتری در ارزیابی مزوحفره ‌ها و ماکروحفره ‌ها دارد. طبق تحقیقات منتشرشده در Carbon Journalو کتاب مرجع Activated Carbonنوشته Harry Marsh & Francisco Rodríguez-Reinoso، هر چه عدد CTC بالاتر باشد، حجم میکروپور بیشتر و ظرفیت جذب گازهای کوچک بیشتر است؛ و هر چه عدد CTC پایین ‌تر باشد، حجم میکروپور کمتر و ظرفیت جذب گازی کربن فعال محدودتر خواهد بود.

نکته مهم: افزایش CTC لزوما به معنای افزایش کل حجم منافذ (total pore volume) نیست، بلکه بیشتر نشان ‌دهنده توسعه یافتگی میکروپورها است.

رابطه CTC و عدد ید در کربن فعال

عدد ید (Iodine Number) و CTC هر دو از مهم‌ت رین شاخص‌ های ارزیابی ظرفیت جذب کربن فعال هستند و اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار متخلخل این ماده ارائه می ‌دهند. با این وجود، این دو شاخص در شرایط یکسانی اندازه ‌گیری نمی‌ شوند و هر کدام کاربرد متفاوتی دارند. تفاوت‌ های اساسی این دو شاخص مهم در جدول زیر آمده است:

شرکت Jacobi Carbons در توضیح تفاوت این دو شاخص بیان می ‌کند که «عدد ید ظرفیت جذب در فاز مایع را نشان می‌ دهد، در حالی که CTC بیانگر عملکرد جذب در فاز گازی است. هر دو پارامتر با حجم میکروپورها ارتباط دارند، اما در محیط‌ های متفاوت عمل می‌ کنند.»

آیا می ‌توان CTC را از عدد ید محاسبه کرد؟

پاسخ کوتاه به این سوال «خیر» است؛ به صورت دقیق امکان ‌پذیر نیست. عدد ید و CTC هر دو تحت تاثیر حجم میکروحفره ‌های کربن فعال هستند، به همین دلیل معمولا روند تغییرات آن ‌ها مشابه است؛ با این حال، به دلیل تفاوت روش آزمون و محیط اندازه‌ گیری، نمی ‌توان رابطه مستقیم و قطعی بین آن‌ ها تعریف کرد. در برخی مطالعات علمی نیز همبستگی تقریبی بین این دو پارامتر برای نوع خاصی از کربن گزارش شده است:

- تخمین تجربی برای کربن‌ های پایه نارگیل تقریبا معادل زیر است (این رابطه فقط یک تخمین است و نباید به عنوان قانون کلی استفاده شود):

Iodine Number ≈ 10-12 × CTC

هشدار مهم: اگرچه در برخی منابع صنعتی روابط تجربی برای تخمین عدد ید از روی CTC ارائه شده است، اما هیچ رابطه ریاضی ثابت و پذیرفته ‌شده‌ای برای همه انواع کربن فعال وجود ندارد و این دو شاخص نباید به ‌صورت مستقیم به یکدیگر تبدیل شوند. با وجود ارتباط نزدیک این دو پارامتر با ساختار میکروحفره ‌ای کربن فعال، نباید آن ‌ها را معادل یکدیگر در نظر گرفت؛ زیرا فرمول‌ های تبدیل رایج در بازار تنها تخمین‌ های تجربی هستند و ممکن است برای همه انواع کربن فعال، به‌ ویژه کربن‌ های تولیدشده از مواد اولیه مختلف مانند پوست نارگیل، زغال‌ سنگ یا چوب، دقت کافی نداشته باشند.

محدوده استاندارد تتراکلرید کربن در انواع کربن فعال

عدد CTC در کربن ‌های فعال مختلف یکسان نیست و به عواملی مانند نوع ماده اولیه، روش فعال ‌سازی، ساختار حفرات و کیفیت فرآیند تولید بستگی دارد. طبق اطلاعات فنی منتشرشده توسط Calgon Carbon, Jacobi Carbons وKuraray، محدوده‌ های زیر برای کربن ‌های تجاری رایج است:

تفسیر عددی محدوده استاندارد تتراکلرید کربن در انواع کربن فعال

• 40-55 درصد: معمولا مربوط به کربن‌ های با ظرفیت جذب پایین، کربن‌های بازیافتی (Regenerated) یا محصولاتی است که برای کاربردهای ساده ‌تر مورد استفاده قرار می ‌گیرند.
• 55-70 درصد: رایج ‌ترین محدوده در کربن ‌های فعال صنعتی است و برای بسیاری از کاربردهای عمومی در تصفیه آب، تصفیه هوا و فرآیندهای صنعتی عملکرد قابل قبولی ارائه می ‌دهد.
• 70-80 درصد: نشان ‌دهنده کربن‌ های فعال با ساختار میکروحفره ‌ای توسعه ‌یافته و ظرفیت جذب گازی بالا است. این محصولات معمولا در کاربردهای تخصصی مانند حذف VOCها، بازیابی حلال ‌ها، تصفیه هوای صنعتی و برخی فرآیندهای حساس مورد استفاده قرار می ‌گیرند.
• بالای 80 درصد: کربن ‌های فوق ‌العاده با کیفیت استثنایی که برای کاربردهای بسیار تخصصی و حساس طراحی شده ‌اند.

نکته بسیار مهم: این محدوده‌ ها صرفا یک راهنمای کلی هستند و نباید تنها بر اساس عدد CTC درباره کیفیت یک کربن فعال قضاوت کرد. برای انتخاب محصول مناسب، لازم است پارامترهای دیگری مانند موارد زیر نیز بررسی شوند:

• عدد ید (Iodine Number)
• سطح ویژه BET (BET Surface Area)
• سختی (Hardness Number)
• میزان خاکستر (Ash Content)
• رطوبت (Moisture Content)
• توزیع اندازه حفرات (Pore Size Distribution)
• نوع کاربرد و شرایط بهره‌ برداری

CTC کربن پایه نارگیل

کربن فعال پوست نارگیل به دلیل ساختار منحصربه ‌فرد خود، یکی از بهترین گزینه ‌ها برای کاربردهای فاز گازی محسوب می ‌شود. از ویژگی‌ های کربن نارگیل می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. میکروحفه‌های بسیار زیاد: حجم میکروپور بالا
2. ساختار متراکم و یکنواخت: توزیع حفرات منظم
3. سختی بالا: مقاومت مکانیکی عالی
4. خلوص بالا: میزان خاکستر کم (معمولا کمتر از 3%)

طبق Kuraray Activated Carbon (یکی از بزرگ‌ ترین تولیدکنندگان کربن نارگیل)، عدد CTC در این نوع معمولا بین 60 تا 80 درصد است که برای جذب مولکول‌ های کوچک گازی بسیار مناسب هستند و در برخی نمونه ‌های premium تا 85 درصد نیز می رسد. کاربردهای اصلی کربن پایه نارگیل به شرح زیر است:

• تصفیه هوا و سیستم‌های HVAC
• حذف بو در صنایع غذایی و دارویی
• جذب VOCها و بخارات آلی
• ماسک ‌های تنفسی و تجهیزات حفاظت فردی
• کاربردهای حساس آزمایشگاهی

CTC کربن پایه زغال سنگ

کربن فعال زغال ‌سنگی دارای توزیع وسیع ‌تری از انواع حفرات است و برای کاربردهای متنوع ‌تر طراحی شده است. از ویژگی ‌های کربن زغال ‌سنگ می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• توزیع حفره ‌ای گسترده ‌تر: ترکیبی از میکرو، مزو و ماکروپورها
• ساختار متنوع ‌تر نسبت به نارگیل: انعطاف ‌پذیری بیشتر
• قیمت مناسب ‌تر: اقتصادی ‌تر برای کاربردهای عمومی
• دسترس ‌پذیری بالا: تولید گسترده در سراسر جهان

محدوده CTC استاندارد کربن پایه زغال سنگ بین 50 تا 70 درصد بسته به نوع زغال و روش فعال ‌سازی است. کاربردهای اصلی کربن پایه زغال سنگ عبارتند از:

1. تصفیه آب شهری و صنعتی
2. تصفیه هوا در مقیاس بزرگ
3. کاربردهای عمومی صنعتی
4. صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
5. برخی کاربردهای الکتروشیمیایی

در ادامه، جدول مقایسه کربن فعال نارگیل و کربن فعال زغال ‌سنگ را مشاهده می کنید:

نکته تخصصی: از آنجا که کربن ‌های فعال میله ‌ای (Pelletized Activated Carbon) عمدتا در سیستم‌ های تصفیه هوا، جذب بخارات شیمیایی، بازیابی حلال ‌ها و حذف ترکیبات آلی فرار (VOC) استفاده می ‌شوند، شاخص CTC در مشخصات فنی این محصولات اهمیت ویژه ‌ای دارد. در مقابل، برای بسیاری از کربن ‌های مورد استفاده در تصفیه آب مانند کربن ‌های دانه ‌ای - GAC یا کربن ‌های پودری PAC، پارامترهایی مانند عدد ید، سطح ویژه و توزیع حفرات معمولا معیارهای مهم ‌تری برای ارزیابی عملکرد محسوب می ‌شوند.

آیا CTC بالاتر به معنی کیفیت بهتر کربن فعال است؟

پاسخ کوتاه: نه همیشه - بستگی به نوع کاربرد دارد. به عبارت دیگر، کیفیت کربن فعال را نمی ‌توان تنها بر اساس عدد CTC ارزیابی کرد. انتخاب کربن مناسب باید براساس تطابق مشخصات با نیاز کاربردی انجام شود. در واقع، CTC بالاتر در موارد زیر حائز اهمیت است:

کاربردهای فاز گازی از جمله:

• تصفیه هوا و کنترل بو
• حذف VOCها (Volatile Organic Compounds)
• جذب بخارات شیمیایی
• بازیابی حلال‌ها (Solvent Recovery)
• سیستم‌ های HVAC و اتاق‌های تمیز
• - ماسک‌ های تنفسی صنعتی

در این موارد، CTC بالاتر معمولا نشان‌ دهنده ظرفیت جذب بیشتر و عملکرد بهتر است. و زمانی که CTC اولویت اصلی نیست:

کاربردهای تصفیه آب نظیر:

• تصفیه آب آشامیدنی
• حذف کلر و کلرامین
• حذف طعم و بوی آب
• جذب آلاینده‌ های آلی محلول

در این موارد، پارامترهای زیر مهم ‌تر هستند:

• عدد ید (Iodine Number)
• سطح ویژه BET
• توزیع حفرات (مزوپور بیشتر)
• میزان خاکستر
• سختی و دوام

نکته بسیار مهم: در بسیاری از کاربردهای فاز گازی، CTC بالاتر می ‌تواند نشان ‌دهنده ظرفیت جذب بیشتر باشد، اما طول عمر و عملکرد نهایی کربن فعال به عوامل متعددی از جمله:

• نوع و غلظت آلاینده
• شرایط بهره ‌برداری (دما، فشار، سرعت جریان)
• رطوبت محیط
• ساختار کامل حفرات (نه فقط میکروپورها) ؛ و
• سایر مشخصات فنی (سختی، میزان خاکستر، سطح ویژه)

بستگی دارد. در نتیجه، CTC یک شاخص کاربردی مفید است، نه معیار کیفیت مطلق. در جدول زیر چک ‌لیست انتخاب کربن فعال به اختصار نشان داده شده است:

CTC در انتخاب کربن فعال چه نقشی دارد؟

CTC یکی از مهم‌ ترین معیارها در انتخاب کربن فعال برای کاربردهای گازی است، اما باید در کنار سایر پارامترها مورد بررسی قرار گیرد.

نقش CTC در انتخاب بر اساس کاربرد:

1. CTC در کاربردهای فاز گازی نقش کلیدی دارد:

• حذف VOCها ( Benzene, Toluene, Xyleneو ...)
• کنترل بو در صنایع غذایی
• تصفیه هوای صنعتی
• جذب بخارات شیمیایی (Acetone, MEK, Hexane و ...)
• سیستم‌ های تهویه مطبوع (HVAC)
• بازیابی حلال ‌ها
• اتاق ‌های رنگ و چاپ

توصیه: برای این کاربردها، CTC حداقل 60% و ترجیحا بالای 70% انتخاب شود.

2. عدد ید در کاربردهای تصفیه آب اهمیت بیشتری دارد:

• تصفیه آب آشامیدنی
• حذف کلر و تری ‌هالومتان ‌ها
• تصفیه آب استخر
• تصفیه فاضلاب صنعتی
• سیستم‌ های RO (پیش ‌تصفیه)

توصیه: برای این کاربردها، عدد ید (معمولا بالای 900 mg/g) و سطح ویژه BET معیارهای مهم ‌تری هستند.

3. در کاربردهای ترکیبی (آب و گاز) هر دو شاخص مهم هستند:

• تصفیه آب و هوای صنعتی همزمان
• صنایع غذایی (تصفیه مایعات و کنترل بو)
• صنایع دارویی

توصیه: محصولی با هر دو شاخص بالا انتخاب شود.

آیا تست CTC هنوز معتبر است؟

پاسخ به این سوال «بله» است، اما با محدودیت ‌های زیست ‌محیطی. ست CTC* همچنان معتبرترین مرجع در دیتاشیت ‌هاست. اگرچه استفاده از تتراکلرید کربن (CCl₄) به دلیل ملاحظات ایمنی و زیست ‌محیطی با محدودیت ‌هایی همراه شده است، اما شاخص CTC همچنان در بسیاری از دیتاشیت ‌های فنی و مشخصات محصولات کربن فعال مورد استفاده قرار می ‌گیرد. دلیل محدودیت CCl₄ این است که طبق پروتکل مونترال (Montreal Protocol) و مقررات EPA، CCl₄ یک ماده تخریب‌ کننده لایه ازون (ODS) است و از سال 1996 در اکثر کشورها ممنوع شده و استفاده در آزمایشگاه فقط با مجوز ویژه و شرایط کنترل ‌شده مجاز است.

تست ‌های جایگزین CTC

به دلیل همین ملاحظات، برخی تولیدکنندگان از آزمون ‌های جایگزین مانند موارد زیر استفاده می کنند:

1. Butane Activity (BA)

• رایج ‌ترین جایگزین
• ایمن ‌تر و سازگار با محیط ‌زیست
• دارای استانداردهای ASTM D5228 - Butane Working Capacity، JIS K1474 (استاندارد ژاپن) و GB/T 7702 (استاندارد چین) است.

نکته: Butane Activity معمولا عددی نزدیک به CTC می ‌دهد و می‌ توان از آن برای ارزیابی مشابه استفاده کرد.

2. Toluene Adsorption

• دارای برخی استانداردهای اروپایی
• مناسب برای ارزیابی جذب VOCهای آروماتیک

3. n-Butane Number

• متداول در اروپا و ژاپن
• دارای استاندارد JIS K1474

در ادامه جدول مقایسه تست‌ ها را به اختصار مشاهده می کنید:

وضعیت فعلی CTC

در یک نگاه، شرایط و وضعیت فعلی تست CTC به شرح زیر است:

• همچنان معتبر - به عنوان یک شاخص مرجع
• همچنان دارای استفاده گسترده - در دیتاشیت‌ های فنی
• ما در حال جایگزینی با Butane Activity
• قابل مقایسه با استانداردهای قدیمی‌ تر

توصیه برای خریداران کربن فعال: هنگام بررسی مشخصات کربن فعال به موارد زیر توجه کنید:

1. اگر CTC ذکر شده پس یعنی معتبر و قابل استفاده است.
2. اگر Butane Activity داده شده پس یعنی جایگزین مناسب CTCاست.
3. هر دو پارامتر ظرفیت جذب گازی را نشان می ‌دهند.
4. عدد Butane Activity معمولا نزدیک به CTC است (اختلاف کمتر از 10%)

همچنین نکات کلیدی که باید به خاطر بسپارید:

• CTC یک معیار تخصصی برای فاز گازی است نه معیار کیفیت کلی
• CTC بالاتر = ظرفیت جذب گازی بیشتر - فقط در کاربردهای مناسب
• CTC و عدد ید، دو معیار متفاوت برای دو کاربرد متفاوت
• محدوده متداول: 50-80% برای کربن ‌های تجاری
• کربن نارگیل معمولا CTC بالاتری دارد: 60-80%
• تست CTC همچنان معتبر است اما Butane Activity جایگزین مناسب تری است.
• انتخاب کربن باید جامع باشد نه فقط براساس یک پارامتر

و توصیه نهایی برای خریداران:

1. همیشه نوع کاربرد را مشخص کنید.
2. چند پارامتر را با هم بررسی کنید.
3. از تولیدکنندگان معتبر خرید کنید.
4. گواهینامه‌های تست CTC را درخواست کنید.
5. در صورت نیاز از مشاوران فنی آبین کمک بگیرید.

سوالات متداول (FAQ)

آیا CTC کربن فعال پس از اشباع شدن قابل بازیابی است؟

بله، کربن فعال اشباع ‌شده را می ‌توان از طریق فرآیندهای بازیافت حرارتی احیا کرد. رایج‌ ترین روش بازیابی CTC کربن فعال، بازیافت با بخار در دمای 150-200 درجه سانتیگراد یا بازیافت حرارتی در دمای 600-900 درجه است. پس از بازیافت، معمولا 50 تا 85 درصد از CTC اولیه قابل بازگشت است. البته باید توجه داشت که هر بار بازیافت، حدود 10-15 درصد از ظرفیت جذب کاهش می ‌یابد و پس از 3 تا 5 بار بازیافت، کربن باید جایگزین شود. کربن‌ های پایه نارگیل معمولا بازیابی بهتری نسبت به کربن ‌های زغال ‌سنگی دارند.

تفاوت CTC در کربن ‌های گرانول، پلت و پودری چیست؟

مقدار ذاتی CTC در همه اشکال فیزیکی کربن تقریبا یکسان است، اما شکل فیزیکی بر کاربرد و کارایی عملی تاثیر زیادی دارد. کربن ‌های پلت (میله‌ ای) با CTC معمولا 60-85 درصد، بهترین گزینه برای کاربردهای فاز گازی هستند چون افت فشار کمتر، سطح تماس بهینه و مقاومت مکانیکی بالاتری دارند. کربن ‌های گرانولی (دانه ‌ای) با CTC حدود 50-75 درصد برای کاربردهای ترکیبی مناسب هستند، در حالی که کربن‌ های پودری عمدتا برای تصفیه آب استفاده می‌ شوند نه کاربردهای گازی. به همین دلیل در دیتاشیت‌ های کربن پلت، ذکر CTC اهمیت بیشتری دارد.

آیا دما و رطوبت بر دقت اندازه‌ گیری CTC تاثیر می ‌گذارد؟

بله، به‌ ویژه رطوبت تاثیر بسیار زیادی دارد. طبق استاندارد ASTM D3467، آزمون CTC باید در دمای 25 درجه سانتیگراد و با نمونه کاملا خشک (رطوبت کمتر از 2%) انجام شود. اگر کربن فعال حتی 5 درصد رطوبت داشته باشد، CTC اندازه‌ گیری شده می ‌تواند 8 تا 12 درصد کاهش یابد، چون مولکول ‌های آب میکروپورها را اشغال کرده و با بخار CCl₄ برای سطح جذب رقابت می ‌کنند. به همین دلیل قبل از استفاده، کربن باید در دمای 105-110 درجه به مدت 2-3 ساعت خشک شده و حتما در بسته ‌بندی دربسته و محیط خشک نگهداری شود. یک کربن با CTC اولیه 70 درصد، اگر در انبار مرطوب نگهداری شود، عملا CTC معادل 50 درصد خواهد داشت.