نویسنده: نرگس مومنی

بزرگ ترین پهنه های آبی جهان 

بزرگ ترین پهنه های آبی جهان 


همان طور که می دانید بزرگ ترین پهنه های آبی جهان اقیانوس ها هستند که در زمینه های مختلف مثل تعدیل آب و هوای کره زمین، حمل و نقل دریایی و... اهمیت زیادی دارند. اما ممکن است برای شما سوال شود که چرا آب اقیانوس ها شور است؟ اهمیت وجود اقیانوس ها در جهان چیست؟ تصفیه آب اقیانوس و دریاها چه مشکلاتی را از نظر زیست محیطی به دنبال دارد؟ در ادامه به بررسی برخی از این پرسش ها می پردازیم.


اهمیت اقیانوس ها در جهان چیست؟


همه ما می دانیم که آب از اساسی ترین نیازها برای ادامه زندگی و به همین خاطر سیاره زمین سرشار از منابع آب آفریده شده است. منابع آب زمین در اقیانوس ها، یخچال های طبیعی، دریاها، دریاچه ها، رودها، آب های زیر زمینی و... پراکنده شده اند. آب مورد نیاز برای آشامیدن انسان ها باید شیرین و بالاترین کیفیت ها را داشته باشد، به این صورت که اگر سطح کیفی آن به حالت استاندارد نباشد امکان شیوع خطرناک ترین بیماری ها در سطح جهان وجود دارد. بنابراین منابع آب شیرین که در رودها و آب های زیرزمینی هستند به صورت روزانه در زندگی همه ما مصرف می شود. اما اهمیت وجود آب شور در اقیانوس ها و دریاها که حدود 98 درصد منابع آب را در زمین تشکیل می دهند چیست؟ مهم ترین اهمیت وجود این منابع آب در جهان برای تعادل دمای هواست و بخش زیادی از اکسیژن تنفسی ما توسط این منابع تولید می شود. 


در کنار تمام این موارد نمی توان نقش مهم اقیانوس ها را در اقتصاد نادیده گرفت. حدود 90 درصد حمل و نقل کالاها در اقیانوس ها و کشورهای زیادی از این طریق درآمد زایی می کنند، تمام این موارد باعث شده تا در سازمان ملل متحد عبارت «اقیانوس های ما آینده ما» در روز جهانی اقیانوس به عنوان شعار انتخاب شود. اما با توجه به این که امکان استفاده از آب شور برای آشامیدن و زراعت نیست، شاید برای شما سوال شود که چرا آب در دریاها شور است؟ در ادامه به بررسی علت این موضوع می پردازیم:


1-    آب شور مقاومت بیشتری نسبت به آب شیرین در برابر فساد دارد، به این صورت که اگر آب در این منابع به صورت شیرین بود امکان زندگی برای هیچ موجودی در آن وجود نداشت. علاوه بر این بعد از فاسد شدن آب، حشرات سمی در آب رشد می کنند. این موضوع می توانست تمام حیات را در زمین غیر ممکن کند، به طوری که امکان زندگی در سیاره زمین غیر ممکن می شد.
2-     به این نکته توجه کرده اید که حدود 228 هزار گونه از جانوران در جهان وابسته به منابع آب شور هستند؟
3-    شور نبودن منابع آب در اقیانوس و دریاها می توانست تاثیر بسیار بدی را در اقلیم زمین داشته باشد. 
4-    جلبک ها با فتوسنتز حجم زیادی از اکسیژن را به سیاره زمین وارد می کنند، بنابراین اگر اتفاقی بیافتد که حیات آن ها در منابع آب با مشکل مواجه شود علاوه بر این که در کمبود اکسیژن برای تنفس انسان ها مشکل ایجاد می شود، با افزایش کربن دی اکسید در جو زمین بنا به دلایلی گرمای بسیار غیر قابل تحملی در جهان به وجود می آید. 
5-    اقیانوس ها بدون نمک باعث انجماد بخشی از زمین شده و در کنار این آب و هوای اطراف استوا را طوفانی می کنند.
6-    اقیانوس بدون نمک باعث انقراض بسیاری از گونه های جانوری و گیاهی می شود که این موضوع بسیار زیان بار است. 


چرا شوری آب اقیانوس ها تمام نمی شود؟


با توجه به عواملی که گفته شد شیرین شدن آب اقیانوس ها مساوی با پایان یافتن حیات زمین و فروپاشی زندگی در این سیاره است. اما در ادامه برای بسیاری این سوال ایجاد می شود که نمک موجود در اقیانوس و دریاها از کجا منشا می گیرد؟ بعد از ریزش باران، آب های ناشی از آن به سمت رودها، اقیانوس ها و یا دریاچه ها سرازیر می شوند. آبی که از ابرها می بارد کاملا خالص نیست و با دی اکسید کربن در اتمسفر ترکیب می شود و این موضوع باعث خاصیت اسیدی در آب می شود. قطرات آب باران بعد از ورود به زمین برای رسیدن به جریانات آب در طول مسیر به صخره ها برخورد می کنند و یون های موجود در آب از این طریق به دریاها راه پیدا می کنند. اما بعد از تبخیر دوباره آب دریاها نمک ها در آن باقی می مانند. 


این عامل قطعا موجب شوری آب در اقیانوس ها می شود اما بسیاری از دانشمندان معتقدند که شوری آب اقیانوس ها ریشه در نحوه تشکیل آن در دوران های کهن دارد.

اهمیت اقیانوس ها در جهان


چرا منابع آب شور را تصفیه نمی کنیم؟ 

با توجه به این که منابع آب شیرین در جهان رو به اتمام است این سوال پیش می آید که آیا تصفیه آب اقیانوس و دریاها کار درستی است؟ استفاده از این روش در مناطقی که به صورت اساسی با مشکل کمبود آب مواجه هستند می تواند بسیار کارساز باشد. اما معایب استفاده از آن چیست؟ 
با توجه به تغییر اقلیم و گرم شدن زمین و البته افزایش رشد جمعیت تعداد بیشماری از انسان ها در حال حاضر با بحران کمبود آب مواجه هستند. این موضوع باعث شده تا بسیاری از افراد به فکر تصفیه منابع آب شور در جهان بیافتند، اما آیا تصفیه آب دریاها روش درستی است؟
اولین موضوعی که در این زمینه مطرح می شود هزینه های هنگفتی است که تصفیه آب دریاها با روش های مختلف به دنبال دارد. علاوه بر این که هزینه احداث این آب شیرین کن ها بسیار بالا می باشد، در ادامه هزینه زیادی برای نگهداری از این منابع مورد نیاز است. این روند شامل مراحلی مثل برداشت آب از دریا، پیش تصفیه، واحد نمک زدایی اسمز معکوس، تصفیه نهایی و دفع پسماند به آب دریا می باشد که هر کدام نیاز به سرمایه زیادی دارند. 
استفاده از آب شیرین کن ها می تواند هزینه های غیر قابل توجیهی را برای کشور ها به دنبال داشته باشد، این موضوع باعث شده تا آب دریاها بعد از تصفیه شدن برای استفاده در بخش هایی مثل کشاورزی به هیچ عنوان مقرون به صرفه نباشند. با توجه به این، شیرین کردن آب دریاها راهکار مناسبی برای جبران کمبود آب در بخش کشاورزی نیست. 
این روش در طول انجام خسارات زیست محیطی زیادی را به دنبال دارد به طوری که در اولین مرحله از انجام برای برداشتن آب از دریاها از مکش هایی استفاده می کنند که موجب کشته شدن تعداد زیادی از آبزیان شده و خسارات بیشماری را از نظر زیست محیطی به دریاها وارد می کند. در کنار این بعد از تصفیه آب دریا و یا اقیانوس ها ممکن است با مشکل کمبود اکسیژن در جهان روبرو شویم. 
برای نمک زدایی آب دریاها در بعضی روش ها از سوخت فسیلی استفاده می شود، این موضوع علاوه بر این که هزینه زیادی به دنبال دارد باعث آلودگی گسترده محیط زیست در اطراف آب شیرین کن ها می شود. اما دانشمندان موفق به تولید آب شیرین کن های خورشیدی شده اند که تاثیر بسیار مطلوبی را برای کاهش آثار ناشی از سوزاندن سوخت های فسیلی به دنبال دارد. 


آیا آب شیرین کن ها شوری آب دریاها را بیشتر می کنند؟ 


تا به حال به این موضوع فکر کرده اید که پسماند آب شیرین کن ها را کجا دفن می کنند؟ همان طور که شاید برای عده زیادی قابل پیشبینی باشد بعد از نمک زدایی از طریق دستگاه های آب شیرین کن، پسماندها را به دریاها بر می گردانند. اما بعد از ورود این آب با غلظت بسیار بالا چه مشکلاتی ممکن است از نظر زیست محیطی ایجاد شود؟ در کنار این، تاسیس واحدهای آب شیرین کن در نزدیکی دریا خسارات زیادی را به محیط زیست وارد می کند. به این صورت که بعد از برداشت آب از دریاها و وارد کردن آب شور به آن ها خسارات جدی به محیط زیست وارد شده و موجب تغییر اکوسیستم دریا در منطقه می شود. این موضوع باعث وارد شدن خسارات زیادی به آبزیان می شود. در راستای تحقق توسعه پایدار در کشور، امروزه استفاده از آب شیرین کن های خورشیدی به توصیه کارشناسان می تواند بسیار کاربردی باشد. برای اطلاع دقیق از کارکردهای آب شیرین کن های خورشیدی مطالعه مقاله نحوه عملکرد آب شیرین های خورشیدی کمک خوبی بسیار کمک کننده است. 


بنابراین پروژه شیرین کردن آب اقیانوس و دریاها علاوه بر مزیت هایی که برای حل بحران های کمبود آب در برخی مناطق دارد، هزینه های اقتصادی و زیست محیطی زیادی را به دنبال دارد. 

نظرات کاربران

نظرات خود را ارسال نمایید

لطفا اطلاعات زیر را تکمیل و سپس ارسال نمایید